Reklama

RSV - nowy rozszerzony program profilaktyki

Polityka Zdrowotna

24/08/2023 12:00

Spis treści

RSV - atakuje szczególnie dzieci
Wcześniaki bardziej narażone na RSV?
Dlaczego RSV jest groźny?
Program Profilaktyki zakażeń wirusem RS - dla kogo?
Jak wygląda profilaktyka?

Zakażenie wirusem RS to najczęstszy powód hospitalizacji niemowląt i małych dzieci (do piątego roku życia) z powodu poważnych infekcji układu oddechowego. Już 1 września rozpocznie się rozszerzony Program Profilaktyki zakażeń wirusem RS, który nabiera nowego znaczenia w obecnej rzeczywistości.

Czemu już we wrześniu? Wpływ pandemii COVID-19 zaowocował zmianą sezonowości występowania wirusa RS, który teraz daje o sobie znać znacznie wcześniej niż przedtem. W związku z tym, nowe grupy ryzyka oraz wszyscy zainteresowani będą mogli otrzymać pierwszą dawkę odpowiedniego leczenia już we wrześniu, aby efektywnie się zabezpieczyć przed nadejściem okresu zwiększonej zachorowalności.

RSV - atakuje szczególnie dzieci

Wirus RS, czyli wirus syncytialny nabłonka dróg oddechowych, stanowi podłoże aż 70% infekcji dróg oddechowych u niemowląt w pierwszym roku życia. Wysoka częstotliwość występowania tego patogenu sprawia, że praktycznie u wszystkich dzieci do trzeciego roku życia można wykryć przeciwciała wskazujące na kontakt z nim. Zakażenie wirusem RS to najczęstszy powód hospitalizacji niemowląt i małych dzieci (do piątego roku życia) z powodu poważnych infekcji układu oddechowego.

Reklama

Chociaż pierwsze infekcje z tym wirusem zwykle przebiegają najciężej, to zdobyta wówczas odporność nie chroni przed ponownym zakażeniem. Niemniej jednak, przebycie zakażenia zazwyczaj łagodzi ewentualne kolejne epizody.

Wcześniaki bardziej narażone na RSV?

Istnieje wyższe ryzyko dla dzieci w grupach podwyższonego ryzyka, takich jak wcześniaki czy dzieci z wrodzonymi wadami serca oraz innymi chorobami współistniejącymi. Jednak dzieci urodzone o czasie także mogą doświadczyć ciężkich przebiegów infekcji RSV i wymagać szpitalnego leczenia.

Reklama

Wirus RS jest groźny nie tylko dla wcześniaków, choć wcześniaki ze względu na niedojrzały układ oddechowy są bardzo narażone na ciężki przebieg infekcji. Wirus RS jest równie niebezpieczny dla dzieci z wrodzonymi wadami serca, dzieci z zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi, zespołem Downa czy mukowiscydozą. Dlatego wspólnie z ekspertami innych specjalności wydaliśmy w ubiegłym roku rekomendacje dotyczące tego, które grupy dzieci powinny być objęte immunoprofilaktyką. W marcu tego roku Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło program lekowy i część z tych dzieci została do niego włączona. Nowe kryteria kwalifikacji obejmują również dzieci z dysplazją oskrzelowo-płucną w 2. sezonie zakażeń, co też nas bardzo cieszy – powiedziała prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich, krajowa konsultant w dziedzinie neonatologii.

Dlaczego RSV jest groźny?

Wirus RS atakuje dróg oddechowych, tworząc wydzielinę będącą wynikiem stanu zapalnego. Ten proces znacząco utrudnia, a nawet uniemożliwia oddychanie małym dzieciom. Takie sytuacje stwarzają ogromne ryzyko, prowadząc czasem nawet do wystąpienia bezdechów oraz niedotlenienia organizmu. Jest to szczególnie groźne dla wcześniaków, u których system oddechowy jest jeszcze słabo rozwinięty, co wymaga zastosowania specjalistycznej aparatury wspomagającej oddychanie. Infekcja dodatkowo powoduje zwężenie niedojrzałych dróg oddechowych, zwiększając ryzyko powikłań. Jest to także bardzo niebezpieczne dla dzieci z hemodynamicznie istotnymi wadami serca.

Reklama

Zaburzenia hemodynamiczne w układzie krążenia powstające na skutek wady sprawiają, że zakażenie dróg oddechowych ma ciężki przebieg, a dodatkowo u części z tych dzieci jest zwiększona predyspozycja do zakażeń. Dzieje się tak z dwóch powodów – po pierwsze sama wada serca prowadzi do nieprawidłowego przepływu krwi przez płuca i utrudnia wymianę tlenową, a po drugie w czasie choroby znacznie wzrasta zapotrzebowanie organizmu na tlen. Zwężenie dróg oddechowych na skutek zakażenia wirusem RS utrudnia napływ powietrza i w połączeniu z utrudnianą z powodu wady wymianą tlenową prowadzi do niskiego wysycenia tlenem krwi. W konsekwencji tkanki nie otrzymują potrzebnej ilości tlenu. Dziecko jest narażone na ryzyko rozwoju niewydolności oddechowej lub niewydolności serca i może wymagać wentylacji mechanicznej. Śmiertelność wśród pacjentów z wrodzonymi wadami serca hospitalizowanych z powodu zakażenia RSV jest ok. 24 razy wyższa w porównaniu z dziećmi z WWS, ale bez zakażenia RSV. Dlatego ogromnie cieszę się, że od nowego sezonu zakażeń dzieci z wrodzonymi wadami serca będą zabezpieczane przed wirusem RS – powiedziała dr n. med. Maria Miszczak-Knecht, krajowa konsultant w dziedzinie kardiologii dziecięcej.

Program Profilaktyki zakażeń wirusem RS - dla kogo?

Zmiany wprowadzone w Programie Profilaktyki zakażeń wirusem RS dotyczą zarówno dzieci z wrodzonymi wadami serca, jak i wcześniaków. Od tego sezonu zabezpieczane będą również wcześniaki urodzone z małą masą urodzeniową między 33. a 35. tygodniem ciąży. Dlaczego to ważne, aby one również były chronione?

Reklama

Mała masa urodzeniowa ma niekorzystny wpływ na rozwój poszczególnych układów organizmu dziecka, w tym przede wszystkim na układ oddechowy. To z jaką masą urodzeniową rodzi się wcześniak zależy w dużym stopniu od jego dojrzałości – im wcześniej zakończona ciąża, tym mniejsza masa urodzeniowa. Ale zdarza się, że nawet w 35. tygodniu ciąży, a więc tzw. późne wcześniaki rodzą się z małą masą urodzeniową poniżej 1500 gramów. Ich układ oddechowy jest wtedy bardziej narażony na infekcje niż u dzieci urodzonych w tym samym tygodniu ciąży, ale z większą masą urodzeniową. Ta grupa wcześniaków dołączyła do programu lekowego i będzie mogła otrzymywać immunoprofilaktykę, co jest bardzo ważne i bardzo nas cieszy – powiedziała prof. dr hab. n. med. Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, prezes Fundacji Koalicja dla wcześniaka.

Od września zmienia się również termin podania pierwszej dawki zabezpieczenia. Co na to wpłynęło?

Reklama

W okresie pandemii zauważyliśmy, że wirus RS zaczął dawać o sobie znać dużo wcześniej, bo już w 2. połowie sierpnia. Ta zmiana sezonowości dotyczy nie tylko Polski, ale również innych krajów w Europie i na świecie. Epidemiolodzy zwracają uwagę, że w tym roku również powinniśmy się przygotować na wzmożone infekcje wywoływane wirusem grypy, COVID-19 i RSV wcześniej, niż to było przed pandemią. A ponieważ najlepiej, aby pierwszą dawkę leku podać jeszcze przed tym, zanim wirusy na dobre zaczną krążyć wokół nas, zdecydowaliśmy, aby zacząć zabezpieczać dzieci już od 1 września, a nie od 1 października, jak to było dotychczas. Dzięki temu nasi pacjenci wcześniej, niż w poprzednich latach uzyskają ochronę i miejmy nadzieję, że unikniemy w ten sposób wielu niepotrzebnych hospitalizacji – powiedziała prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich.

Od 1 marca 2023 roku z bezpłatnej immunoprofilaktyki w ramach programu lekowego będą mogły skorzystać dzieci, które:

Reklama

w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 1. roku życia i urodziły się w wieku ciążowym poniżej 28. tygodni,
w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 2. roku życia i mają dysplazję oskrzelowo-płucną, (zabezpieczenie również w 2. sezonie zakażeń – zmiana od sezonu zakażeń 2023/24)
w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 2. roku życia – dzieci z hemodynamicznie istotną wadą serca z:
- jawną niewydolnością serca, utrzymującą się pomimo leczenia farmakologicznego lub
- umiarkowanym lub ciężkim wtórnym nadciśnieniem płucnym lub
  
  Reklama
- siniczymi wadami serca, z przezskórnym utlenowaniem krwi tętniczej utrzymującej się <90%, (nowa grupa dzieci, które zostały objęte immunoprofilaktyką od sezonu zakażeń 2023/24)
w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 6. miesiąca życia i spełniają kryterium:
- wiek ciążowy 29 - 32 tygodni lub
- wiek ciążowy ≤ 35 tygodni oraz mała masa urodzeniowa ≤ 1500 gramów (nowa grupa dzieci, które zostały objęte immunoprofilaktyką od sezonu zakażeń 2023/24)

Jak wygląda profilaktyka?

Polega to na podaniu od 3 do 5 dawek leku w miesięcznych odstępach w sezonie zwiększonej zachorowalności, a pierwsza dawka będzie podawana od 1 września (zmiana od sezonu zakażeń 2023/24).

Reklama

Rodzice dzieci z wrodzonymi wadami serca na włączenie tej grupy do bezpłatnego programu immunoprofilaktyki zabiegali przez ostatnich kilka lat.

Na tę decyzję czekaliśmy kilka lat, a nasza Fundacja od dawna włączała się w działania na rzecz rozszerzenia programu immunoprofilaktyki RSV. Cieszę się, że od 1 września dzieci z wrodzonymi wadami serca będą zabezpieczenie przed wirusem RS. To dla nich bardzo ważne. Przez ostatnie lata prowadziliśmy zbiórki na zakup leku. Teraz każde dziecko spełniające kryteria będzie mogło go otrzymać bezpłatnie – powiedziała Katarzyna Parafianowicz, prezes Fundacji Serce Dziecka.

Reklama

Program Profilaktyki zakażeń wirusem RS będą prowadziły ośrodki neonatologiczne i kardiologiczne w całej Polsce. Ich listę, można znaleźć na stronie Fundacji Koalicja dla wcześniaka.

Jak czytamy w materiałach prasowych immunoprofilaktyka to nie szczepienie. W tym przypadku dziecko otrzymuje gotowe przeciwciała, które w momencie zetknięcia z wirusem niszczą go, chroniąc przed zakażeniem i jego skutkami, przy czym ich aktywność trwa około 30 dni, dlatego podaje się je co miesiąc podczas sezonu RSV, od września do końca kwietnia.

Reklama

źródło: Fundacja Koalicja dla wcześniaka