Reklama

RPO pisze do dwóch ministerstw. Oczekuje działań w sprawie FASD

06/02/2026 08:30

Na 300 tys. urodzeń aż 1000 dzieci rodzi się z FASD. Foto. Canva

Spis treści

Gwarancja konstytucyjna
FASD i list do MZ
Nie ma pomocy?

Zawarte w Konstytucji gwarancje nie są w Polsce w pełni realizowane zarówno w przypadku kobiet w ciąży, jak i dzieci – alarmuje Rzecznik Praw Obywatelskich i wzywa do podjęcia działań w kwestii spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych u dzieci (Fetal Alcohol Spectrum Disorder – FASD).

Jak wylicza RPO, na 300 tys. urodzeń aż 1000 dzieci rodzi się z FASD. Nie ma na to lekarstwa, a obciążony nim człowiek będzie zmagał się z konsekwencjami przez całe życie.

Zobacz także:

Posłowie piszą do premiera w sprawie FASD. I przemycają apel o obowiązkową edukację zdrowotną

Gwarancja konstytucyjna

„Artykuł 71 ust. 2 Konstytucji RP nakazuje, aby matka przed urodzeniem dziecka i po nim otrzymała szczególną pomoc władz publicznych. Art. 68 ust. 3 Konstytucji RP podkreśla zaś obowiązek władz publicznych zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom i kobietom ciężarnym. Także Konwencja ONZ o prawach dziecka gwarantuje, że państwa-strony odpowiednio zabezpieczą prawo dziecka do życia i ochrony zdrowia, m.in. podejmą niezbędne kroki w celu zapewnienia matkom właściwej opieki zdrowotnej w okresie przed i po urodzeniu” – przypomina Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Reklama

Jednocześnie zauważa, że te gwarancje ochrony zdrowia – zarówno w stosunku do kobiet w ciąży, jak i dzieci – nie są w pełni realizowane.

Winę za to ponoszą rozproszone działania interwencyjne, profilaktyczne i edukacyjne w obszarze ochrony zdrowia, które nie przynoszą oczekiwanego rezultatu w postaci zachowania abstynencji przez ciężarne kobiety.

FASD i list do MZ

Dlatego właśnie RPO pisze do Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Zależy mu na opracowaniu systemowych rozwiązań w zakresie profilaktyki i leczenia uzależnienia od alkoholu u kobiet w ciąży oraz pomocy rodzinom, w których wychowują się dzieci z FASD.

Reklama

„Z badań Instytutu Matki i Dziecka wynika, że alkohol w ciąży piło 50 proc. kobiet, w tym 10 proc. regularnie i w dużych ilościach. Lekarze ginekolodzy, położnicy, pielęgniarki i położne nie mają świadomości, jaka jest rzeczywista skala problemu. Istnieje pilna potrzeba usprawnienia systemu opieki perinatalnej, tak by lepiej rozpoznawać ryzyko i skutecznie ograniczyć to zjawisko. Konieczna jest nie tylko zmiana procedur, rozwój wiedzy i umiejętności w zakresie profilaktyki FASD, ale również wzmocnienie motywacji lekarzy, pielęgniarek i położnych do podejmowania tematu picia alkoholu w rozmowach z kobietami w wieku rozrodczym” – dodaje Biuro RPO.

Nie ma pomocy?

„Próżno doszukiwać się regulacji prawnych w obszarze systemu wsparcia rodzin, które zwracałyby uwagę na problem uzależnienia kobiet w ciąży w kontekście dostępu do świadczeń, m.in. świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego czy programu „Za życiem”. Na gruncie systemu osłony socjalnej i pomocy społecznej nie ma skutecznych mechanizmów profilaktyki uzależnienia od alkoholu. Występuje swoista bezradność państwa wobec zagrożenia, jakie dla dziecka niesie picie alkoholu przez przyszłą matkę” – ocenia rzecznik.

Reklama

Dodaje także, że dziecko z FASD to „dziecko krzywdzone, któremu pomoc poprzez działania na rzecz matki nie przyszła na czas”.

Nalega zatem, aby została zainicjowana szeroka, międzyresortowa debata w celu wypracowania kompleksowych rozwiązań na rzecz realizacji „fundamentalnych praw dziecka do życia i ochrony zdrowia”.

„Gdy uzależnienie dotyka ciężarną, powinna zostać wdrożona specjalna procedura szybkiej ścieżki odwykowej w przystosowanych miejscach, łączących opiekę nad kobietą w ciąży z terapią uzależnienia w trybie stacjonarnym” – dodaje RPO.