Rewolucja w L4 i orzecznictwie ZUS. Zmiany już od dziś

Spore zmiany dla osób przebywających na zwolnieniach lekarskich oraz dla samej struktury Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 13 kwietnia wchodzą w życie nowe przepisy, które precyzyjnie określają, co wolno nam robić na „chorobowym”, jak będą wyglądały kontrole oraz kto – poza lekarzami – będzie mógł wydawać orzeczenia.

Najważniejszą zmianą z perspektywy ubezpieczonych jest doprecyzowanie przesłanek, przez które można stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia. Do tej pory interpretacja tego, co wolno choremu, bywała przedmiotem sporów. Nowe przepisy stawiają sprawę jasno: ubezpieczony traci zasiłek, jeśli wykonuje pracę zarobkową lub podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Ustawodawca zdefiniował również, czym jest aktywność zakazana:

W praktyce oznacza to, że wyjście po leki czy podstawowe zakupy (czynności dnia codziennego) pozostaje dozwolone, jednak remont mieszkania czy wyjazd wypoczynkowy mogą zostać uznane za naruszenie zasad. Każda sytuacja będzie, tak jak dotychczas, oceniana indywidualnie.

Zmiany nie ominęły procedur kontrolnych. ZUS zyskał precyzyjniejsze ramy prawne do sprawdzania, czy nie nadużywamy zwolnień. Nowe regulacje w ustawie zasiłkowej szczegółowo opisują:

• Uprawnienia kontrolujących: w tym prawo do legitymowania osoby kontrolowanej w celu potwierdzenia jej tożsamości.

• Obowiązki osób kontrolowanych.

• Procedury: zasady sporządzania protokołu oraz tryb składania zastrzeżeń do jego treści.

Co istotne dla biurokracji, od 13 kwietnia zaczną obowiązywać zupełnie nowe wzory upoważnień do kontroli oraz wzory protokołów, które zostaną określone w dedykowanym rozporządzeniu.

Prawdziwy przełom następuje wewnątrz struktur orzeczniczych ZUS. Aby usprawnić proces wydawania decyzji, Zakład otwiera się na nowe grupy zawodowe.

Od 13 kwietnia 2026 roku orzeczenia będą mogli wydawać również specjaliści z innych dziedzin medycyny:

• Fizjoterapeuci – będą orzekać w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej.

• Pielęgniarki i pielęgniarze – zajmą się orzekaniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Reforma zmienia także wymagania wobec lekarzy orzeczników. Do tej pory mogli nimi być wyłącznie specjaliści na umowach o pracę. Teraz grono to zostanie rozszerzone o lekarzy w trakcie specjalizacji oraz lekarzy bez tytułu specjalisty, ale z co najmniej 5-letnim stażem pracy.

ZUS stawia również na nowoczesne formy współpracy.

Wprowadzane 13 kwietnia zmiany to kluczowy, ale nie ostatni etap przebudowy systemu orzecznictwa. Ministerstwo i ZUS zapowiadają, że kolejna duża fala zmian – dotycząca samej organizacji postępowań oraz zupełnie nowego trybu wydawania orzeczeń – wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku. Na razie priorytetem jest uszczelnienie systemu kontroli i zwiększenie wydajności kadr medycznych.