Psycholog o tym czym są zaburzenia psychosomatyczne

Justyna Soroka, psycholog opowiada jak bardzo pacjenci mylą bóle różnych części ciała z bólami psychosomatycznymi. Czy te należy leczyć? I jak?

           Do szpitala zgłasza się pacjent. Skarży się na silne dolegliwości w obrębie brzucha, nudności. W poczekalni zwija się z bólu. Lekarze zlecają kolejne badania i... nic. Wyjaśnienie przychodzi po konsultacji psychologicznej: problemy osobiste, rozstanie z partnerką, trudny czas w pracy, brak awansu, stres spowodowany stanem zdrowia rodziców. Lista takich powodów może być naprawdę długa. Co ciekawe, dolegliwości bólowe nie pojawiają się w momencie samego stresu, wtedy zwykle działa adrenalina, jest napięcie, gotowość do działania. Może się to zdarzyć nawet kilka tygodni albo miesięcy po bardzo stresującej dla pacjenta sytuacji. Zwykle wtedy, gdy organizm „odpuszcza”, pojawiają się dolegliwości psychogenne – wyjaśnia Justyna Soroka, psycholog.

Czym są zaburzenia psychosomatyczne?

            Najprościej mówiąc, zaburzenia psychosomatyczne to dolegliwości cielesne, których źródło tkwi w psychice: mogą to być bóle głowy, kręgosłupa, brzucha, nasilające się objawy niestrawności, wzdęcia, bóle w klatce piersiowej i problemy z oddychaniem, drętwienie kończyn. Zdarza się, że pacjenci są przerażeni bo ciągle boli ich głowa, pojawiają się myśli, że to może guz mózgu albo inna ciężka choroba. Badania niczego nie wykazują. Gdy zaczynamy analizować konkretną sytuację chorego, okazuje się, że przez ostatnie miesiące żył w potężnym stresie, napięciu, lęku, a dolegliwości, których doświadcza mają charakter psychosomatyczny – podsumowuje specjalistka. Konsultuję również najmłodszych pacjentów na oddziale pediatrii i tam również są takie sytuacje: dziecko cierpi z powodu np. bólu brzucha, kolejne badanie nie wykazują żadnych odchyleń od normy, a podczas rozmowy okazuje się, że doświadcza trudnych relacji z rówieśnikami bądź w domu. Ból, który dziecko odczuwa, jest jak najbardziej realny – podkreśla Justyna Soroka.

Czy zaburzenia psychosomatyczne należy leczyć?

            Zaburzenia psychosomatyczne powinny być leczone. Rolą specjalisty jest wysłuchanie, ułatwienie zrozumienia, pokazanie gotowości do niesienia pomocy, a także wyjaśnienie psychologicznego podłoża zaburzeń. Wtedy pacjent odzyskuje „grunt pod nogami”, dostrzega, że jego dolegliwości są traktowane poważnie i jest ktoś, kto potrafi wytłumaczyć mu, co tak naprawdę się dzieje. Leczenie zaburzeń psychosomatycznych może odbywać się zarówno na poziomie fizycznym (leki, wizyty kontrolne), jak i na poziomie psychicznym (terapia, stosowanie technik relaksacyjnych). Miałam pacjenta, który trafił do mnie do poradni i najpierw musiałam przekonać go, że należy wykluczyć przyczyny typowo medyczne ciągłego bólu głowy, którego doświadczał. Potem, gdy badania nie wykazały żadnych poważnych zmian, rozpoczęliśmy rozmowy na temat jego sytuacji emocjonalnej i pojawiły się bardzo ważne informacje dotyczące trudnych przeżyć w dzieciństwie, z którymi nadal się borykał, problemów osobistych, a dodatkowo „nakręcenia się” na potencjalną diagnozę, że może być nieuleczalnie chory – wyjaśnia specjalistka. Choroby psychosomatyczne to problemy, które należy dostrzegać i leczyć, uwzględniając zarówno ich komponent fizyczny, jak i psychiczny. Posiadanie wiedzy na temat psychosomatyki chorób może być naprawdę ważnym narzędziem dla personelu medycznego – podsumowuje.

Rozmawiała: Anna Ginał