Profilaktyka raka w Opolskiem kuleje. Tylko 2,6 proc. kobiet zrobiło cytologię, 12 proc. mammografię

Profilaktyczna cytologia i mammografia w Opolskiem cieszą się bardzo niskim zainteresowaniem, mimo że mogą uratować życie. Dane NFZ pokazują, że tylko niewielki procent uprawnionych kobiet korzysta z badań, które wykrywają rak piersi i rak szyjki macicy na wczesnym etapie. Od 2026 roku zmieniają się zasady badań – klasyczną cytologię zastąpi test HPV HR, dostępny bez skierowania.

Dane NFZ pokazują wyraźny problem: kobiety rzadko korzystają z bezpłatnych badań profilaktycznych. W 2025 roku tylko 2,6 proc. kobiet wykonało cytologię, a 12 proc. mammografię.

Jak podkreśliła rzeczniczka opolskiego oddziału NFZ, Barbara Pawlos:

Regularna mammografia może zmniejszyć śmiertelność z powodu raka piersi nawet o jedną trzecią. To najczęściej występujący nowotwór u kobiet w Polsce – rocznie diagnozuje się go u około 20 tysięcy Polek.

Z kolei rak szyjki macicy wykryty wcześnie jest uleczalny w ponad 99 procentach przypadków. Co roku chorobę rozpoznaje się u ponad 2,2 tys. kobiet, a około 1,4 tys. umiera.

Od 2026 roku zmienia się system badań profilaktycznych. Klasyczna cytologia zostanie zastąpiona testem HPV HR, który pozwala wykryć wirusa odpowiedzialnego za rozwój raka szyjki macicy.

Do końca czerwca 2026 roku kobiety mogą wybrać:

- cytologię co 3 lata,

- test HPV HR co 5 lat.

Od lipca 2026 dostępny będzie już tylko test HPV HR. W przypadku wyniku dodatniego automatycznie wykonywana będzie cytologia płynna.

Program profilaktyczny obejmuje:

- mammografię – dla kobiet w wieku 45–74 lata (co 2 lata),

- cytologię / HPV HR – dla kobiet w wieku 25–64 lata.

Badania są bezpłatne i nie wymagają skierowania.

Od 1 stycznia 2026 placówki mają obowiązek podłączenia do systemu e-rejestracji. Pacjentki mogą zapisać się:

- przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP),

- aplikację mojeIKP,

- telefonicznie,

- osobiście w placówce.

Lekarze podkreślają, że profilaktyka raka piersi i raka szyjki macicy to najskuteczniejsza metoda walki z chorobą. Mimo dostępności darmowych badań, wiele kobiet wciąż z nich nie korzysta, co może mieć poważne konsekwencje zdrowotne.