Pionierska operacja rekonstrukcyjna po leczeniu raka ślinianki przyusznej w NIO

W Narodowym Instytucie Onkologii – w Klinice Nowotworów Głowy i Szyi – zespół chirurgów przeprowadził unikatową w skali światowej operację onkologiczną i rekonstrukcyjną u pacjentki z rozpoznaniem raka przewodowego ślinianki przyusznej (salivary duct carcinoma). To jedna z pierwszych tego typu operacji na świecie i pierwsza w Polsce.

Nowotwory głowy i szyi należą do grupy chorób wymagających wyjątkowo złożonego leczenia – łączącego precyzyjne postępowanie onkologiczne z zaawansowaną rekonstrukcją chirurgiczną.

Obszar ten odpowiada nie tylko za podstawowe funkcje życiowe – oddychanie, połykanie, mowę – ale także za wygląd twarzy i ekspresję emocji. Dlatego każdy zabieg planowany jest tak, by zapewnić pacjentowi nie tylko skuteczne leczenie onkologiczne, ale również najwyższą możliwą jakość życia po operacji.

W ramach zabiegu wykonano radykalną parotidektomię, czyli usunięcie całej ślinianki przyusznej wraz z nerwem twarzowym, a także resekcję skóry, tkanek policzka i okolicy zausznej. Dodatkowo przeprowadzono kompleksowe usunięcie układu chłonnego szyi.

Rekonstrukcję przeprowadzono jednoczasowo, wykorzystując mikrochirurgiczny wolny płat przednio-boczny uda (ALTF) połączony z unaczynionym przeszczepem nerwu ruchowego pobranym z gałęzi nerwu do mięśnia obszernego bocznego.
Rozwiązanie to pozwoliło nie tylko na odbudowę tkanek, ale także odtworzenie nerwu twarzowego i jego gałązek odpowiedzialnych za ruchy mimiczne.

Podczas operacji wykonano trzy zespolenia naczyniowe oraz cztery zespolenia nerwowe w technice mikrochirurgicznej.

Zastosowanie unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego stanowi przełom w rekonstrukcjach tego typu.
W porównaniu z klasycznymi, nieunaczynionymi przeszczepami kablowymi, metoda ta zapewnia szybszą i skuteczniejszą regenerację nerwu, co ma kluczowe znaczenie zwłaszcza w kontekście planowanej radioterapii.

Porażenie nerwu twarzowego po radykalnych operacjach ślinianek należy do najcięższych powikłań – skutkuje asymetrią twarzy, opadaniem kącika ust, trudnościami w jedzeniu, mówieniu czy zamykaniu oka. Prowadzi również do poważnych konsekwencji emocjonalnych i społecznych – pacjenci często zmagają się z obniżonym poczuciem własnej wartości i wycofaniem z życia społecznego.

Na świecie opisano dotąd zaledwie kilkanaście przypadków wykorzystania unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego w rekonstrukcji nerwu twarzowego. Zabieg przeprowadzony w Narodowym Instytucie Onkologii stanowi więc pionierski krok w rozwoju chirurgii rekonstrukcyjnej i onkologicznej w Polsce, potwierdzając wysoki poziom i doświadczenie krajowych zespołów medycznych.