Pacjent wyleczony z HIV po przeszczepie komórek macierzystych. To drugi taki przypadek w historii

Naukowcy opisali w „Nature” przypadek mężczyzny, który został wyleczony z HIV po przeszczepie komórek macierzystych, mimo że nie otrzymał komórek odpornych na wirusa. To dopiero drugi taki przypadek w historii i ważny sygnał, że leczenie HIV może być skuteczne także przy innej konfiguracji genów dawcy. Odkrycie otwiera nowe pytania o to, które czynniki decydują o całkowitym wyeliminowaniu wirusa HIV z organizmu.

Niemiecki pacjent opisany na łamach „Nature” to siódma osoba na świecie, która pozostała wolna od HIV po przeszczepie komórek macierzystych stosowanym w leczeniu nowotworu. Szczególnie zaskakujące jest to, że otrzymał komórki nieodporne na wirusa HIV, co czyni go dopiero drugim takim przypadkiem w historii medycyny. Przeszczep wykonano w celu leczenia białaczki, a cały proces odbudowy układu odpornościowego przebiegał zgodnie ze standardem stosowanym u pacjentów onkologicznych.

W większości dotychczasowych udokumentowanych przypadków wyleczenia HIV pacjenci otrzymywali komórki macierzyste od dawców posiadających mutację w dwóch kopiach genu CCR5, która uniemożliwia wirusowi wnikanie do komórek odpornościowych. W tym przypadku dawca miał jedną normalną i jedną zmutowaną kopię genu, co nie daje pełnej ochrony przed zakażeniem. Mimo to mężczyzna – który w momencie przeszczepu w 2015 roku miał 51 lat – pozostaje wolny od HIV od siedmiu lat i trzech miesięcy.

W ramach terapii białaczki pacjent otrzymał intensywną chemioterapię, która zniszczyła większość jego komórek odpornościowych, tworząc miejsce dla komórek dawcy. W tym czasie przyjmował standardową terapię antyretrowirusową, która utrzymywała HIV na niewykrywalnym poziomie. Po trzech latach od przeszczepu zdecydował się odstawić leki antyretrowirusowe, a kolejne badania krwi potwierdziły całkowity brak wirusa w organizmie.

Eksperci podkreślają, że ten drugi przypadek pokazuje, iż wyleczenie HIV nie musi wymagać komórek dawcy całkowicie odpornych na zakażenie. Wskazuje to na możliwość szerszego zastosowania przeszczepów komórek macierzystych w specyficznych sytuacjach klinicznych. Naukowcy zaznaczają jednak, że nadal nie wiadomo, jakie czynniki – być może genetyczne lub związane z przebiegiem leczenia – doprowadziły do sukcesu terapeutycznego.

Choć odkrycie daje nadzieję na nowe strategie leczenia, należy podkreślić, że przeszczep komórek macierzystych nie jest procedurą dla osób z HIV, które nie mają nowotworu. To bardzo ryzykowne leczenie, obarczone możliwością ciężkich powikłań i infekcji, dlatego nie może zastąpić skutecznej i bezpiecznej terapii antyretrowirusowej. Eksperci są zgodni: przeszczep to metoda ratunkowa, a nie rutynowa droga leczenia HIV.