Pierwsze operacje metodą TORS (operacje robotyczne wykonywane przez usta u pacjentów z nowotworami głowy i szyi) w regionie świętokrzyskim

Klinika Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi Świętokrzyskiego Centrum Onkologii jako czwarty ośrodek w Polsce wdrożyła zabiegi TORS (Trans Oral Robotic Surgery) - operacje przy użyciu robota wykonywane przez usta u pacjentów z nowotworami głowy i szyi.

dr Sławomir Okła (główny operator) i dr Jakub Spałek (lekarz asystujący) wykonali pierwsze w regionie świętokrzyskim operacje metodą TORS (Trans Oral Robotic Surgery): dwie tonsillektomie (usunięcie przerośniętych migdałków podniebiennych u pacjentów ze zmianami łagodnymi) oraz częściową resekcję nasady języka wraz z usunięciem węzłów chłonnych i migdałka podniebiennego po stronie prawej u pacjenta z podejrzeniem ogniska pierwotnego nowotworu w obrębie nasady języka. 19 września wykonano kolejne zabiegi metodą TORS: częściową resekcję nasady języka u pacjenta z guzem nasady języka (u tego chorego to drugie ognisko pierwotne, 5 lat po laryngektomii całkowitej i radiochemioterapii) oraz częściowe usunięcie podniebienia miękkiego u pacjenta z nowotworem złośliwym tej struktury.

W zespole operacyjnym byli również: dr Ireneusz Marczewski, specjalista anestezjologii, dr Przemysław Ociepa z Kliniki OChGiS, Kinga Skrobisz-Długosz, pielęgniarka anestezjologiczna oraz Edyta Ptasińska, Monika Szmalec, Katarzyna Pawłowska i Małgorzata Jurkiewicz – instrumentariuszki.

Przebieg operacji nadzorował proktor, prof. dr n. med. Balazs Bendeguz Lorincz, specjalista chirurgii głowy i szyi, chirurgii onkologicznej i rekonstrukcyjnej, kierownik Kliniki Chirurgii Głowy i Szyi Wspomaganej Robotem w Agaplesion Markus Krankenhaus we Frankfurcie nad Menem, światowy autorytet i trener w dziedzinie TORS (Trans Oral Robotic Surgery), który bardzo wysoko ocenił kwalifikacje i przygotowanie zespołu z ŚCO.

Jak wyjaśnił dr Sławomir Okła, kierownik Kliniki Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi ŚCO, u pacjenta z podejrzeniem ogniska pierwotnego nowotworu u nasady języka lekarze, bez wsparcia robota, nie zdołaliby dotrzeć do ogniska  nowotworu i prawdopodobnie zostałoby ono pozostawione do leczenia przy pomocy radioterapii.

W przypadku operacji nowotworów rejonu głowy i szyi dostęp do nich jest obarczony dużym ryzykiem rozległych uszkodzeń. Żeby dotrzeć do gardła środkowego w standardowym zabiegu operacyjnym, otolaryngolodzy muszą rozciąć żuchwę lub wykonać szeroki dostęp z pharyngotomii bocznej, czyli otworzyć szyję, gardło na bocznej ścianie i dopiero tą drogą usuwać zmianę nowotworową. Robot pozwala chirurgom na dostęp endoskopowy, dzięki czemu mogą wejść z narzędziami chirurgicznymi i kamerą przez jamę ustną, nie uszkadzając żadnych struktur i w sposób wysoce kontrolowany usunąć ognisko nowotworowe.

- Te marzenia, które powstały kilka lat temu, się spełniły. Pięć klinik pod jednym dachem pracuje na robocie. To jest unikalne miejsce. Na pewno możemy powiedzieć, że robot trafił pod właściwy adres i rzeczywiście służy pacjentom – powiedział podczas briefingu profesor Stanisław Góźdź, dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, dziękując w imieniu pacjentów i całego zespołu chirurgów ŚCO marszałek Renacie Janik i władzom województwa za wsparcie finansowe przy zakupie robota.

Otolaryngolodzy z ŚCO wytyczają nowe ścieżki

W Polsce operacje otolaryngologiczne metodą TORS są wykonywane tylko w trzech ośrodkach: Wielkopolskim Centrum Onkologii w Poznaniu, Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie, w Szpitalu Morskim im. PCK w Gdyni (Szpitale Pomorskie). ŚCO jest czwartym szpitalem posiadającym takie możliwości. Obecnie zabiegi otolaryngologiczne wykonywane przy użyciu robota nie są refundowane przez NFZ.

ŚCO dysponuje pełnym zapleczem, zarówno w zakresie diagnostyki i chirurgicznego leczenia nowotworów głowy i szyi oraz zmian łagodnych, jak i w zakresie chirurgii rekonstrukcyjnej z wykorzystaniem wolnych przeszczepów kostnych i skórno - mięśniowych oraz zespoleń mikronaczyniowych. Na miejscu dostępne jest również leczenie uzupełniające - radio i chemioterapia. Klinika OChGiS ŚCO jako pierwszy ośrodek w kraju rozpoczęła w 2001 roku jednoczasowe implantowanie protez głosowych u pacjentów po całkowitej laryngektomii zanim jeszcze NFZ zaczął refundować tę procedurę (w dalszym ciągu NFZ nie refunduje implantacji protezy głosowej wykonywanej jednoczasowo podczas operacji całkowitego usunięcia krtani; koszty implantacji ponosi ŚCO, dla pacjenta zabieg jest bezpłatny).

Pacjenci w Kielcach rozpoczynają w 12 dobie po operacji naukę mówienia pod kierunkiem logopedy i wychodzą ze szpitala mówiąc swoim głosem, po 2-3 dniach nauki, co pozwala im na powrót do normalnej aktywności. Ośrodek jest również bardzo aktywny w zakresie profilaktyki – w latach 2017-2022 r. realizował w partnerstwie z 90 placówkami POZ Program Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi – Twój świadomy wybór. W ramach tego projektu przebadano ponad 12 tys. osób z grup ryzyka, u ponad 60 osób wykryto zmiany nowotworowe, w tym 24 nowotwory złośliwe w pierwszym stadium zaawansowania, co umożliwiło wdrożenie skutecznego leczenia.

Rocznie w Polsce na nowotwory rejonu głowy i szyi zapada ponad 6 tys. osób.  W województwie świętokrzyskim co roku stwierdza się ponad 100 nowych zachorowań.

Robot da Vinci IV generacji został zakupiony przez ŚCO w 2023 r. w ramach projektu „Doposażenie Bloku Operacyjnego w nowoczesny system robotowy wraz z wyposażeniem celem stworzenia Centrum Chirurgii Robotowej Ziemi Kieleckiej oraz podniesienia jakości i poprawy dostępu do najnowocześniejszych procedur chirurgicznych realizowanych w Świętokrzyskim Centrum Onkologii w Kielcach”. (Wartość projektu: 16 031 087,04 PLN). Środki pochodziły z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działania 11.3 Wspieranie naprawy i odporności systemu ochrony zdrowia oś priorytetowa XI REACT-EU. Pierwsze operacje robotyczne (radykalne prostatektomie) wykonali urolodzy (5 i 6 października 2023r.). 22 lutego 2024 r. robotyczne lobektomie wdrożyli torakochirurdzy.13 marca 2024 r. pierwszą w regionie świętokrzyskim robotyczną histerektomię wykonali ginekolodzy z ŚCO. 8 maja 2024 r. specjaliści z Kliniki Chirurgii Onkologicznej ŚCO wykonali pierwszą robotyczną operację u pacjenta z rakiem jelita grubego.