Współpraca nauka–biznes. Dlaczego przełomowe badania kliniczne w Polsce wciąż napotykają bariery?

Polscy naukowcy potrafią opracowywać technologie o potencjale światowego przełomu, zdobywają prestiżowe granty i publikują wyniki badań na najwyższym poziomie. Problem zaczyna się wtedy, gdy odkrycie ma opuścić laboratorium i trafić do pacjenta. Między nauką a praktyką kliniczną wciąż istnieje głęboka luka tworzona przez niedofinansowanie, przewlekłe procedury, niedobory kadrowe i bariery administracyjne. W efekcie wiele innowacyjnych pomysłów rozwijanych przez polskich badaczy nie przekłada się na nowe terapie, technologie czy rozwiązania medyczne. Jak skrócić drogę od odkrycia naukowego do wdrożenia i dlaczego współpraca nauki z biznesem staje się dziś warunkiem rozwoju nowoczesnej medycyny? O tym dyskutowali eksperci podczas debaty towarzyszącej otwarciu Uniwersyteckiego Centrum Wsparcia Badań Klinicznych WUM i UCK WUM.

Jednym z najważniejszych tematów debaty była luka pomiędzy odkryciem naukowym a jego praktycznym zastosowaniem. Problem ten szczególnie mocno wybrzmiał w wypowiedziach ekspertów zajmujących się medycyną translacyjną, czyli przenoszeniem wyników badań podstawowych do codziennej praktyki klinicznej.

Prowadzący debatę Jarosław Kulczycki, rzecznik prasowy Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, pytał między innymi, co należy zrobić, aby Polska nie zmarnowała swojej szansy na rozwój innowacyjnych terapii i nowych technologii medycznych.

Prof. dr hab. n. med. Magdalena Kucia, kierownik Zakładu Medycyny Regeneracyjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wskazała, że jednym z największych problemów jest niechęć do podejmowania naukowego ryzyka oraz niedostateczne wsparcie dla projektów przełomowych.

Zdaniem ekspertki równie poważnym wyzwaniem pozostaje odpływ najlepszych projektów naukowych za granicę.

W trakcie dyskusji wielokrotnie powracało pytanie, czy naukowcy nie obawiają się utraty swojej niezależności w momencie wejścia we współpracę z biznesem.

Jarosław Kulczycki poruszył problem relacji między światem akademickim a komercjalizacją wyników badań.

Prof. Magdalena Kucia przekonywała jednak, że takie obawy są dziś nieuzasadnione.

Ekspertka zwróciła uwagę na istnienie ogromnej luki pomiędzy publikacją naukową a rzeczywistym wdrożeniem terapii.

Jednym z najczęściej powracających tematów była przewlekłość procesów administracyjnych.

Jarosław Kulczycki pytał uczestników debaty o największe problemy związane z prowadzeniem badań klinicznych w Polsce.

Marta Jakubczak, Manager Clinical Operations w Johnson & Johnson, wskazywała, że trudności pojawiają się praktycznie na każdym etapie realizacji projektu.

Jeszcze mocniej temat regulacji wybrzmiał w wypowiedzi dr. hab. n. med. Jarosława Bilińskiego z Kliniki Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych WUM, założyciela i prezesa start-upu Human Biome Institute.

Opisując doświadczenia związane z realizacją niekomercyjnych badań klinicznych, podkreślał, że kontraktowanie ośrodków badawczych potrafi trwać ponad rok.

Naukowiec zwrócił uwagę na szerszy problem dotyczący całej Europy.

Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów badań prowadzonych w WUM jest projekt dotyczący wykorzystania mikrobiomu w walce z antybiotykoopornymi bakteriami.

Pytany przez Jarosława Kulczyckiego o prowadzone badania, dr hab. Jarosław Biliński szczegółowo wyjaśniał, że współczesna medycyna zaczyna inaczej postrzegać źródła ciężkich zakażeń.

Badacze odkryli, że odpowiednia modyfikacja mikrobiomu może radykalnie ograniczać ryzyko zakażeń.

Skala problemu jest ogromna.

W trakcie debaty wielokrotnie podkreślano, że nawet najlepszy pomysł naukowy nie ma szans na wdrożenie bez współpracy z przemysłem.

Dr Piotr Przygodzki, Health Economics & Market Access Head Manager w Abbott Medical, zwracał uwagę, że nowe technologie medyczne wymagają nie tylko badań klinicznych, lecz także szerokiej oceny wpływu na jakość życia pacjentów i funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.

Ekspert podkreślał również, że Polska ma potencjał do tworzenia własnych technologii medycznych.

Ważnym tematem debaty była także zmiana relacji pomiędzy sponsorami badań a środowiskiem naukowym.

Prof. dr hab. n. med. Łukasz Kołtowski, dyrektor UCWBK, przekonywał, że polscy badacze powinni odgrywać znacznie większą rolę w międzynarodowych projektach badawczych.

Jego zdaniem konieczne jest rozpoczęcie współpracy dużo wcześniej niż na etapie gotowego projektu.

Podsumowując debatę, prof. Łukasz Kołtowski zwrócił uwagę na zmianę, która może okazać się najważniejsza dla przyszłości badań klinicznych.

Jednocześnie wskazał, że nowoczesne badania kliniczne powinny być projektowane wspólnie z pacjentami.

Debata pokazała, że współpraca nauka–biznes nie jest już jedynie narzędziem komercjalizacji badań. Coraz częściej staje się warunkiem koniecznym, by przełomowe odkrycia mogły opuścić laboratoria i realnie zmieniać życie pacjentów. W świecie, w którym antybiotykooporność dotyka już 1,3 miliarda ludzi, a Europa odpowiada jedynie za 12 proc. globalnych badań klinicznych, skuteczne połączenie potencjału naukowców, klinicystów i przemysłu może zdecydować o tym, czy Polska stanie się twórcą medycznych innowacji, czy jedynie ich odbiorcą.