Nowotwory dziecięce: terapia CAR-T w szpitalu we Wrocławiu podana już 50. dziecku

Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu umacnia swoją rolę jednego z kluczowych europejskich centrów terapii komórkowych, osiągając wyniki leczenia przewyższające wiele zagranicznych ośrodków. Terapia CAR-T, jedna z najnowocześniejszych metod walki z nowotworami krwi, polega na pobraniu od pacjenta limfocytów T i ich modyfikacji tak, aby skutecznie rozpoznawały i niszczyły komórki nowotworowe. We Wrocławiu leczenie to trafia dziś do pacjentów coraz wcześniej, zwiększając szanse na trwałe wyzdrowienie.

Jubileuszową, pięćdziesiątą pacjentką została 9-letnia Antonina, u której po przeszczepie szpiku nastąpił nawrót choroby. Jak podkreśla prof. Krzysztof Kałwak, kierujący Kliniką Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej, CAR-T coraz częściej stosuje się wcześniej, nie czekając na wielokrotne nawroty.

Przygotowania do zabiegu trwają zwykle około miesiąca. U Antoniny komórki pobrano dwa miesiące wcześniej, a następnie wysłano do zagranicznego laboratorium, gdzie zostały „uzbrojone” przeciwko nowotworowi. Proces tzw. pomostowania, czyli redukowania liczby blastów, przebiegał w Katowicach.

Wrocław jest pionierem CAR-T w Polsce — to tu 3 marca 2020 r. dziecko po raz pierwszy otrzymało tę terapię. Pierwszym pacjentem był Olek, który przez 7 lat nieskutecznie walczył z ostrą białaczką limfoblastyczną. Po terapii CAR-T chłopiec uzyskał pełną remisję i od tamtej pory pozostaje w świetnej formie.

Dr Monika Mielcarek-Siedziuk zwraca uwagę, że u wielu pacjentów komórki CAR-T utrzymują się w organizmie przez długie lata — Olek ma je już prawie sześć lat.

Kolejne dzieci czekają na terapię. W ośrodku trwają przygotowania do następnych podań — jedno zaplanowano na koniec grudnia, a kolejne na styczeń.

USK we Wrocławiu należy dziś do największych europejskich ośrodków terapii komórkowych. Spośród 50 pacjentów:

• 47 leczono z powodu ostrej białaczki limfoblastycznej B-komórkowej,

• 3 z powodu opornych chłoniaków B-komórkowych.

Co istotne, pierwszych dziesięcioro dzieci leczono jeszcze przed refundacją — dzięki publicznym zbiórkom.

Wyniki są imponujące:

• 3-letnie przeżycie całkowite w całej grupie: ~82 proc.,

• w grupie po wznowie po transplantacji: 87 proc.,

• 2-letnie przeżycie wolne od wznowy: >66 proc.,

• dla porównania w USA: ~50 proc..

  Reklama

W Polsce poza Wrocławiem akredytację CAR-T dla dzieci ma jedynie Bydgoszcz.

Klinika rozwija kolejne zaawansowane terapie. Wprowadzono już leczenie genowe w RAG1-SCID, a w planach są:

• terapia genowa w leukodystrofii metachromatycznej,

• CAR-T dla opornego nerwiaka zarodkowego współczulnego, realizowane we współpracy z ośrodkiem w Rzymie.

USK dzięki tym działaniom plasuje Polskę w europejskiej czołówce leczenia nowotworów dziecięcych.

Akademickie CAR-T — przełom także u dorosłych

Pierwsza w Polsce akademicka produkcja CAR-T

W sierpniu 2025 r. w Klinice Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku po raz pierwszy podano dorosłemu pacjentowi CAR-T wyprodukowane w całości w ośrodku akademickim, bez udziału firm komercyjnych. Projekt był możliwy dzięki wsparciu Agencji Badań Medycznych oraz darczyńców.

Akademickie CAR-T są tańsze od komercyjnych i pozwalają nawet dwukrotnie skrócić czas od pobrania komórek do ich podania. Dzięki temu mogą być dostępne również dla osób, które nie kwalifikują się do terapii refundowanych.

Pacjentem był mężczyzna z nawrotowym chłoniakiem, a sam zabieg określono jako moment przełomowy. W pierwszej fazie badania planuje się udział 9–18 pacjentów z całej Polski.