Nowe wytyczne dotyczące diagnostyki gruźlicy. WHO rekomenduje szybkie testy

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała nowe zalecenia dotyczące diagnostyki gruźlicy (TB), które mają przyspieszyć wykrywanie choroby i zwiększyć dostęp do badań. Wytyczne obejmują testy molekularne wykonywane w miejscu opieki (NPOC), wymazy z języka oraz nowe strategie pobierania plwociny w kierunku gruźlicy i gruźlicy opornej na ryfampicynę. Według ekspertów zmiany mogą pomóc zmniejszyć lukę diagnostyczną, która wciąż utrudnia wczesne rozpoznanie choroby u milionów pacjentów na świecie.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) po raz pierwszy wydała zalecenia dotyczące nowej klasy molekularnych testów wykonywanych w pobliżu punktu opieki (NPOC) w diagnostyce gruźlicy (TB). Wytyczne obejmują również wykorzystanie wymazów z języka oraz nowych strategii zbierania plwociny, które mają zmniejszyć koszty badań i zwiększyć ich dostępność.

Jak podkreśliła dr Tereza Kasajewa, dyrektor Departamentu WHO ds. HIV, gruźlicy, zapalenia wątroby i chorób przenoszonych drogą płciową:

Ekspertka dodała:

Nowe wytyczne po raz pierwszy rekomendują stosowanie testów amplifikacji kwasów nukleinowych wykonywanych w pobliżu miejsca opieki (NPOC-NAAT). Mają one służyć do wstępnego wykrywania gruźlicy bez oporności na ryfampicynę.

Badania te mogą być wykonywane na peryferyjnych poziomach systemu ochrony zdrowia, takich jak:

- laboratoria lokalne

- ośrodki podstawowej opieki zdrowotnej

- placówki działające w społecznościach

Ich dużą zaletą jest niższy koszt jednostkowy w porównaniu z dotychczasowymi testami molekularnymi oraz możliwość wykonywania badań bliżej pacjenta.

W nowych wytycznych WHO pojawia się także zalecenie stosowania wymazów z języka jako materiału do diagnostyki gruźlicy. Metoda ta może być szczególnie pomocna u pacjentów, którzy nie są w stanie odkrztusić plwociny.

Wymazy mogą być stosowane razem z testami:

- NPOC-NAAT

- automatycznymi testami NAAT o niskiej złożoności (LC-aNAAT)

Rozwiązanie to ma ułatwić badanie dorosłych i nastolatków, a jednocześnie zwiększyć dostępność testów w regionach o ograniczonych zasobach diagnostycznych.

WHO zaleca również strategię łączenia próbek plwociny (pooling) w diagnostyce gruźlicy i gruźlicy opornej na ryfampicynę. Metoda ta może przyspieszyć analizę próbek oraz obniżyć koszty badań laboratoryjnych, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach.

Dzięki temu możliwe będzie zwiększenie liczby wykonywanych testów bez konieczności znaczącego rozbudowywania infrastruktury diagnostycznej.

Według WHO na świecie nadal istnieją poważne luki diagnostyczne w wykrywaniu gruźlicy. Miliony pacjentów otrzymują diagnozę z opóźnieniem lub w ogóle nie są diagnozowani.

Powody to m.in.:

- konieczność pobierania plwociny, której nie każdy pacjent może dostarczyć

- ograniczona dostępność testów laboratoryjnych

- wysokie koszty sprzętu i badań

Nowe technologie mają pomóc w rozwiązaniu tych problemów i umożliwić szybsze wykrywanie TB.

Pełna aktualizacja dokumentu pojawi się w skonsolidowanych wytycznych WHO dotyczących gruźlicy – Moduł 3: Diagnostyka, wydanie 2. Oprócz zaleceń zostaną opublikowane również tabele dowodów naukowych opracowane zgodnie z metodą GRADE.

Nowym wytycznym będzie towarzyszył podręcznik operacyjny WHO, który pomoże krajom w:

- wdrażaniu nowych technologii diagnostycznych

- szkoleniu personelu medycznego

- planowaniu programów walki z gruźlicą

WHO przygotuje także zestaw narzędzi dotyczący testów wykonywanych w miejscu opieki oraz wymazów, który ma ułatwić krajom wprowadzenie nowych metod diagnostycznych.