Marek Karaszewski z MZ: „Potrzeba rozszerzenia opieki koordynowanej i lepszej kwalifikacji pacjentów w POZ”

Kluczowym wyzwaniem krajowego systemu ochrony zdrowia pozostaje skuteczna profilaktyka i wczesne wykrywanie chorób przewlekłych. Podstawowa Opieka Zdrowotna ma odgrywać w tym procesie kluczową rolę – lekarze POZ będą analizować dane z ankiet zdrowotnych i kierować pacjentów do odpowiednich programów profilaktycznych oraz na szczepienia. O tych założeniach mówili eksperci z Ministerstwa Zdrowia, lekarze, naukowcy i przedstawiciele samorządów lekarzy i pielęgniarek podczas „Kongresu POZ & AOS. Razem bliżej zdrowia”.

Maciej Karaszewski, dyrektor Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, zaznaczył, że jest to „kolejny krok, który wzmacnia POZ i przywraca mu należną rolę w systemie”. A to część realizowanego przez Ministerstwo Zdrowia projektu Odwrócona Piramida Świadczeń.

Przypomnijmy, że to model promowany i wdrażany przez Ministerstwo Zdrowia, który zakłada przesunięcie głównego ciężaru udzielania świadczeń zdrowotnych na poziom podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). Celem jest odciążenie finansowe szpitali oraz bardziej efektywne gospodarowanie środkami. System płatności ma być powiązany z poziomem skomplikowania przypadku i realną wartością udzielanych świadczeń, co powinno przełożyć się na lepszą jakość opieki. W efekcie hospitalizacje będą zarezerwowane głównie dla pacjentów wymagających zaawansowanego leczenia.

Ministerstwo Zdrowia planuje też redefinicję roli ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Maciej Karaszewski tłumaczył, że obecnie wiele procedur trafia do szpitali nie z powodu ich złożoności, ale przez „dwie trudności – dostępność do poradni AOS i lepszą wycenę procedur szpitalnych”. Tymczasem celem resortu jest, aby specjalistyczne procedury zostały przeniesione z placówek szpitalnych do AOS, co będzie możliwe dzięki ich nowej wycenie.

Podkreślił też, że bez tych zmian „nie dopniemy zmiany całego systemu i przekierowania strumienia pieniędzy na dół tej piramidy”.

Prof. Katarzyna Życińska z Kliniki Reumatologii, Chorób Tkanki Łącznej i Chorób Rzadkich w PIM MSWiA zaznaczyła, że wdrażanie opieki koordynowanej przynosi konkretne efekty – szczególnie na Mazowszu.

Życińska wskazywała na potrzebę dalszego rozwijania modelu opieki koordynowanej m.in. w reumatologii i gastroenterologii, pytając wprost:

Odpowiadając na to pytanie, Karaszewski mówił o planowanych rozszerzeniach ścieżek koordynacji i potrzebie lepszej selekcji pacjentów na poziomie POZ.

Drugim istotnym narzędziem mają być tzw. e-konsylia.

Pomysł e-konsyliów ma szansę zrewolucjonizować sposób, w jaki lekarze POZ współpracują ze specjalistami.

Prof. Katarzyna Życińska podkreśliła, że przez długi czas medycyna rodzinna w Polsce działała bez jednego z podstawowych filarów – realnej koordynacji opieki. Dopiero po 2022 roku, kiedy wprowadzono model opieki koordynowanej, system zaczął nadrabiać wieloletnie zapóźnienia. Jej zdaniem dla pełnej efektywności konieczna jest dalsza integracja POZ, AOS i leczenia szpitalnego – zwłaszcza na poziomie ciągłości i przepływu informacji o pacjencie. Podkreślano, że kluczowym warunkiem jest stworzenie narzędzi informatycznych, które zapewnią pełny, bieżący dostęp do dokumentacji medycznej – niezależnie od miejsca udzielania świadczeń.

Maciej Karaszewski zaznaczył, że podstawą cyfrowej integracji jest platforma P1, która jednak działa efektywnie tylko wtedy, gdy wszystkie podmioty medyczne regularnie i dokładnie przekazują dane.
Choć lekarze POZ mają już dostęp do P1, system nie zawsze odzwierciedla pełen obraz zdrowotny pacjenta – z uwagi na luki w raportowaniu np. przez AOS. Resort pracuje nad uproszczeniami w zakresie udostępniania dokumentacji przez pacjenta np. poprzez jednorazowe potwierdzenie SMS podczas wizyty.
Celem jest stworzenie zintegrowanego ekosystemu danych, w którym informacje – takie jak wyniki badań czy opinie specjalistów – automatycznie trafiają do lekarza POZ, który koordynuje proces leczenia.

Beata Ostrzycka, konsultant krajowy ds. pielęgniarstwa rodzinnego, zwróciła uwagę na brak konsekwencji pacjentów w realizacji zaleceń, co przekłada się m.in. na niewykupywanie leków i brak efektów terapeutycznych.
Jej zdaniem nie da się zbudować sprawnego systemu bez aktywizacji i edukacji pacjenta, który powinien być nie tylko odbiorcą świadczeń, ale współodpowiedzialnym uczestnikiem procesu leczenia.
Postulowała wprowadzenie jasnych obowiązków pacjenta, takich jak np. konieczność odwołania wizyty z wyprzedzeniem – co dziś często bywa lekceważone, a skala nieobecności sięga nawet 30 proc. To z kolei dezorganizuje pracę zespołów POZ i ogranicza dostępność opieki dla innych chorych.