Jakie powinny być lekcje o zdrowiu?

Nowy przedmiot „Edukacja zdrowotna” wejdzie do polskich szkół już we wrześniu 2025 r. i zastąpi dotychczasowe wychowanie do życia w rodzinie. Lekarze z Warszawy rekomendują, co powinno się znaleźć w podstawie programowej nowego przedmiotu.

Okręgowa Rada Lekarska (ORL) w Warszawie podjęła uchwałę w sprawie rekomendowania uwzględnienia w przedmiocie „Edukacja zdrowotna” określonych zagadnień z obszaru medycyny i zdrowia.

Co rekomendują warszawscy lekarze w ramach podstawy programowej przedmiotu „Edukacja zdrowotna”?

Zagadnienia profilaktyczne:

• rola szczepień ochronnych i profil ich bezpieczeństwa, m.in. przeciw grypie, WZW, krztuścowi, HPV. - badania przesiewowe w onkologii - mammografia, PSA, kolonoskopia, cytologia szyjki macicy – u kogo je wykonywać, kiedy i jak często. Dlaczego warto wykonywać badania przesiewowe;
   
• rodzaje badań okresowych – ich rola w dbaniu o zdrowie i wysoką jakość życia m.in. wizyty kontrolne u stomatologa, ginekologa, okulisty, badania dla uprawiających sport profesjonalnie oraz badania medycyny pracy;
   
• profilaktyka przeciwstarzeniowa i przeciwnowotworowa skóry – podstawowe zasady postępowania, rola stosowania kremów z filtrami UV;
   
• profilaktyka otyłości.

Epidemiologia:

• najczęstsze przyczyny chorób i śmierci w krajach rozwiniętych - w tym w Polsce;

• podstawowe zasady zachowania w razie infekcji, szczególnie w miejscach nauki zbiorowej lub pracy zbiorowej;

• techniki dezynfekcji rąk.

Zdrowie jamy ustnej:

• dbałość o zęby to nie tylko piękny uśmiech - wpływ chorób jamy ustnej na mikrobiotę jelitową oraz przeciwdziałanie chorobom ogólnoustrojowym;

• metody szczotkowania, nitkowania oraz znaczenie stosowania płynu do płukania ust;

• rola żywienia dla zdrowych zębów - lista pożytecznych i szkodliwych pokarmów;

  Reklama

• rola fluoru oraz jego źródła.

Zdrowie seksualne:

• rodzaje chorób przenoszonych drogą płciową (STDs);

• zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową (STDs);

• kiedy zgłosić ́się ̨do lekarza (i do kogo), w przypadku podejrzenia STD;

• szczepienia przeciw HPV dziewcząt i chłopców;

• zakażenia HIV/AIDS;

• antykoncepcja i metody regulacji płodności.

Zdrowie psychiczne – profilaktyka i przeciwdziałanie chorobom psychicznym:

1. Jak działa mózg.

   • czego potrzeba do sprawnego działania młodego umysłu, co pomaga a co szkodzi;
   • o uczeniu się ̨- jak robić ́przerwy, teorie uczenia się,̨ przyswajanie dużych ilości materiału, sprawdziany i egzaminy;
   • co można zrobić,́ aby zapanować ́nad stresem – metody przeciwdziałania stresowi.
      
2. O mediach społecznościowych.

   • jaki wpływ na nasze życie mają media społecznościowe;

   • jak mieć ́nad kontrolę nad użytkowaniem mediów społecznościowych;

     Reklama

   • wpływ korzystania z mediów społecznościowych na psychikę ̨i rozwój społeczny.

3. O grach wideo.

   • pozytywny i negatywny wpływ na działanie mózgu i zdrowie psychiczne;

   • gry ruchowe – dodatkowe wsparcie aktywności fizycznej;

   • ryzyko uzależnienia od gier wideo;

   • jak rozpoznać u siebie i w najbliższym otoczeniu uzależnienie od gier wideo.

4. Jak tworzyć dobre relacje i dbać o nie.

   • z czego wynikają ̨najczęstsze problemy związane z kontaktami z rodziną;

   • jakie są ̨proponowane rozwiązania, które mogą ̨pomóc w trudnych chwilach w relacjach z innymi ludźmi;

     Reklama

   • konflikt w szkole, konflikt rówieśniczy;

   • wsparcie psychoterapeutyczne;

   • rola komunikacji interpersonalnej w zależności od rozmówcy.

5. ​​​​​​​ Depresja.

   • definicja depresji i kogo ona może dotyczyć;́

   • częste i rzadkie objawy depresji;

   • wpływ diety, suplementacji i aktywności fizycznej na leczenie i prewencję depresji;

   • jak rozpoznać symptomy rozwijającej się choroby u siebie;

   • jak rozpoznać oznaki rozwijającej się choroby u bliskich osób;

   • gdzie i jak można uzyskać pomoc przy podejrzeniu depresji.

Odpowiedzialność zdrowotna dla społeczeństwa i przyszłych pokoleń:

1. Leczenie antybiotykami.
   • czy antybiotyki przestaną działać?

   • kiedy lekarz może przepisać antybiotyki;

   • jak należy stosować antybiotyki i jakie mogą ̨być działania niepożądane antybiotyków;

   • co zrobić z antybiotykiem, którego się ̨nie zużyło;

   • probiotyki i prebiotyki.

2. Transplantologia.

   • kto może być dawcą narządu do przeszczepienia;

   • dawstwo szpiku;

   • podstawy krwiodawstwa i krwiolecznictwa;

   • podkreślenie znaczenia transplantologii w ujęciu społecznym.

3. Jak pomóc sobie i innym w sytuacjach nagłych. Wypadki i zatrucia.

   • najczęstsze rodzaje, przyczyny i objawy zatruć;

   • najczęstsze rodzaje wypadków – szczególnie w domu;

     Reklama

   • pierwsza pomoc w przypadku zatrucia lub wypadku;

   • zajęcia warsztatowe z pierwszej pomocy przedszpitalnej (BLS).

4. „Fake newsy” medyczne.

   • jak rozpoznawać wiarygodne informacje;

   • jak rozpoznawać fałszywe informacje;

   • dlaczego fake newsy w medycynie są szczególnie niebezpieczne.

5. Współczesne używki.

   • podstawy psychologiczne stosowania substancji uzależniających;

   • nowe trendy (np. e-papierosy, dopalacze);

   • uzależnienia behawioralne;

   • skąd bierze się ̨problem i jak można temu przeciwdziałać;́

   • jakie są ̨metody leczenia uzależnień́(w tym farmakologia związana z paleniem).

     Reklama

6. Przemoc w rodzinie.

   1. podstawowa granica między wychowaniem a niedopuszczalnymi metodami kar;

   2. rozpoznawanie przemocy i wyrażanie protestu przeciw jej zastosowaniu;

   3. wiedza o sposobach zgłaszania przemocy w rodzinie;

   4. wiedza o miejscach udzielania pomocy, gdy wystąpi zjawisko przemocy domowej.

7. Opieka nad seniorem.

   • szczególne potrzeby seniorów;

   • rola relacji w życiu najstarszych członków rodziny;

   • odpowiedzialność w opiece nad rodzicami i dziadkami.

​​​​​​​

Postępowanie w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych:

• zastosowanie podstawowych, dostępnych bez recepty leków przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych – instruktaż postępowania i dawkowania;

• dobre praktyki przeciwdziałania zakażeniom współlokatorów i najbliższych;

  Reklama

• rola farmaceutów w udzielaniu pomocy w zakresie infekcji;

• sytuacje wymagające zgłoszenia się do lekarza.

Organizacja systemu opieki zdrowotnej w Polsce – instruktaż gdzie zgłaszać się z problemami zdrowotnymi i jak sprawnie poruszać się w systemie opieki zdrowotnej:

• poradnia POZ – możliwości diagnostyczne i terapeutyczne lekarzy rodzinnych, pielęgniarek i położnych środowiskowych oraz najczęstsze problemy z jakimi zgłaszać się do POZ;

• poradnia AOS – możliwości diagnostyczne i terapeutyczne lekarzy specjalistów w poradni AOS;

  Reklama

• rola Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych (SOR) i Nocnej Pomocy Lekarskiej (NPL) w systemie opieki zdrowotnej – kiedy należy się zgłaszać na SOR, a kiedy nie należy się zgłaszać na SOR;

• leczenie szpitalne – zasady funkcjonowania szpitali i oddziałów szpitalnych w Polsce, podstawowy kodeks zachowań chorego i odwiedzającego na oddziale szpitalnym;

• podstawowe dokumenty związane z systemem opieki zdrowotnej: e-recepta, e-skierowanie, e-zwolnienie, zaświadczenia specjalistyczne;

• większa wiedza o systemie – większa satysfakcja z usług medycznych i łatwiejsza ich dostępność.

  Reklama

Zdrowy styl życia:

1. O rożnych obliczach aktywności fizycznej.

   • aktywność ́fizyczna jako sposób na zapobieganie, a niekiedy leczenie chorób;

   • podkreślenie znaczenia aktywności fizycznej dla zdrowia psychicznego;

   • nadmierne siedzenie jako choroba XXI wieku;

   • jakie robić ́przerwy podczas długotrwałej nauki;

   • przykładowe ćwiczenia ogólnorozwojowe do wykonywania w domu.

2. Rola żywienia - o tajemnicach zdrowej diety.

   • jakie produkty i nawyki dietetyczne są ̨uznawane za prozdrowotne;

   • jak wybierać ́produkty w sklepie, na co zwracać ́uwagę,̨ jak być ́świadomym konsumentem;

   • podstawy czytania etykiet;

   • kultura diet;

   • podstawy gotowania;

   • jakie metody przechowywania jedzenia są najbezpieczniejsze;

   • jakie metody obróbki i przygotowywania posiłków są ̨najzdrowsze.

3. Sen i relaks. O tym, dlaczego odpoczynek to nie strata czasu:

   • metody aktywnej relaksacji;

   • metody podniesienia jakości snu (np. ekspozycja na światło o odpowiedniej barwie, unikanie przed snem monitorów urządzeń́elektronicznych, dieta pozytywnie wpływająca na nocny wypoczynek);

   • sen i wypoczynek jako sojusznicy w zapobieganiu chorobom.