Izabela Leszczyna: „To badanie wykryje nie tylko raka, ale i jego przyczynę” – test HPV HR i cytologia płynna w nowym Programie Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Nowoczesna diagnostyka molekularna wkracza do Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Dzięki testowi HPV HR i cytologii płynnej kobiety w Polsce zyskują skuteczniejsze, dokładniejsze i bezpłatne badania przesiewowe, które mogą uratować życie. Minister zdrowia ogłosiła wdrożenie nowego programu podczas konferencji prasowej w Narodowym Instytucie Onkologii.

1 lipca 2025 r. rozpoczął się nowy rozdział w polskiej onkologii. Minister zdrowia Izabela Leszczyna ogłosiła:

Minister wskazała, że wprowadzenie testu HPV HR to element szerszego planu walki z nowotworami kobiecymi. Obejmuje on również szczepienia przeciw wirusowi HPV dla dziewcząt i chłopców.

Minister zapowiedziała włączenie POZ-ów do programu oraz szkolenie położnych, które będą mogły pobierać materiały do badań.:

Prof. Andrzej Nowakowski: „Z testem HPV HR nie diagnozujemy nowotworu. My mu zapobiegamy"

Dr hab. n. med. Andrzej Nowakowski, prof. Instytutu, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy, szczegółowo omówił podstawy wprowadzenia testu HPV HR.

Podkreślił, że tradycyjna cytologia ma ograniczoną skuteczność: tylko 60% czułości, a w analizie ponad 1400 przypadków raka szyjki macicy aż 400 kobiet miało wcześniej fałszywie ujemny wynik cytologii.

W badaniu pilotażowym na 35 tys. kobiet test HPV wykrył dwukrotnie więcej zmian CIN3+ niż cytologia.

Nowy schemat badań obejmuje wszystkie kobiety w wieku 25–64 lat. Co 5 lat wykonują test HPV. W przypadku wyniku dodatniego wykonywana jest cytologia płynna, a dalej kolposkopia.

Prof. Mariusz Bidziński, konsultant krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej, podkreślił, że nie należy się obawiać cytologii i trzeba nadal się na nią zgłaszać - jest skutecznym narzędziem diagnostycznym. 

Test HPV HR (high risk) to badanie molekularne wykrywające obecność DNA wirusa brodawczaka ludzkiego. To właśnie ten wirus odpowiada za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy.

Cytologia płynna (LBC – liquid based cytology) to nowoczesna metoda przygotowania rozmazu komórkowego. Komórki trafiają do płynnego podłoża, co pozwala lepiej je utrwalić i precyzyjnie analizować. Pozwala to na wyższą jakość obrazu mikroskopowego i możliwość wykonania dodatkowych testów z tej samej próbki.

Prof. Nowakowski wyjaśnił, że ten model diagnostyczny jest zalecany przez WHO i Komisję Europejską. Sam był częścią grupy eksperckiej, która przygotowała rekomendacje.

W ramach kampanii edukacyjnej kobiety z prawidłowym wynikiem dostają list z prośbą, by zachęciły inne do wykonania badania.

Dzisiaj każda kobieta między 25. a 64. rokiem życia powinna wziąć tę śliczną karteczkę z zaproszeniem i po prostu pójść się zbadać. To cudowna rzecz – prosty gest, który może uratować życie – mówił prof. Nowakowski.

Prof. Mariusz Bidziński przypomniał:

Zaznaczył, że testy molekularne to nie tylko technologia, ale realna szansa na ocalenie zdrowia i życia.

Prof. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii, zaznaczyła, że sukces wdrożenia testów HPV to efekt współpracy ekspertów, NFZ i Ministerstwa Zdrowia:

Zwróciła uwagę na poszerzenie świadczeń molekularnych dla pacjentów z mutacjami BRCA, co pozwala na szybsze diagnozy bez hospitalizacji.

Wprowadzenie testów HPV HR i cytologii płynnej to milowy krok w kierunku eliminacji raka szyjki macicy jako istotnego problemu zdrowotnego. W połączeniu ze szczepieniami i edukacją zdrowotną daje realną szansę na skuteczne ograniczenie zachorowalności i umieralności w Polsce.