Ginekologia operacyjna bez blizn i bólu

Ginekolodzy w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku wykonali pierwszą w Polsce operację vNOTES. Jest to nowoczesna, małoinwazyjna forma leczenia chirurgicznego.

NOTES to jedna z form małoinwazyjnego leczenia chirurgicznego, polegająca na wykorzystywaniu naturalnych otworów ciała, jako dostępu operacyjnego do wybranych narządów. Na początku operacje NOTES wykorzystywane były w chirurgii ogólnej do usuwania np. pęcherzyka żółciowego i wykonywano je przez żołądek, odbytnicę lub pochwę.

NOTES wymagają odpowiedniego przygotowania, umiejętności technicznych operatora i odpowiednich narzędzi. Zyskiem za to jest szybsze zdrowienie, mniejsze dolegliwości bólowe i brak blizn. Pacjenci zwykle wypisywani są do domu, deklarując dobre samopoczucie i brak dolegliwości bólowych, już kilka godzin po operacji. Ze względu na umiejętności operacyjne ginekologów, którzy często wykorzystują pochwę jako naturalną dla nich drogę do wykonania operacji, przeprowadzenie ginekologicznej operacji laparoskopowej przez pochwę (transvaginal Natural Orfice Transluminal Endoscopic Surgery czyli vNOTES) wydaje się  logiczną drogą rozwoju małoinwazyjnej chirurgii ginekologicznej (Minimally Invasive Gynecological Surgery czyli MIGS).

Po uzyskaniu odpowiednich umiejętności i certyfikatów operacyjnych, 14. Listopada 2022 roku ginekolodzy wykonali w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku pierwszą w Polsce operację vNOTES z użyciem platformy GelPOINT V-Path (Transvaginal Acces Platform).

W skład zespołu operacyjnego weszli ginekolodzy dr Maciej Socha oraz dr Bartłomiej Wolski i lekarze: Jakub Woźny, Wojciech Flis. Instrumentariuszkami były poł. Katarzyna Biesiada i pielęgniarki Dorota Mays i Małgorzata Walijewska, a znieczulenie pacjentki przeprowadzili lek. Jacek Ufniarski  z piel. Teresa Bogdanowicz.

Do operacji zakwalifikowano pacjentkę z guzem jajnika i mięśniakiem macicy, a w jej trakcie usunięto zmieniono guzowato jajnik i jajowód po tej samej stronie, przeciwległe przydatki oraz macicę czyli tzw. VANH (Vaginal Assisted NOTES Hysterectomy) + BSO (Bilateral Salpingo-Oophorectomy)

Oddział Położniczo- Ginekologiczny Szpitala św. Wojciecha jest wiodącą w województwie jednostką chirurgii małoinwazyjnej a na Pododdziale Ginekologii Operacyjnej, Onkologicznej i Uroginekologii wykonuje się najwięcej operacji pochwowych na Pomorzu. Połączenie umiejętności z zakresu chirurgii pochwowej i laparoskopowej, doprowadziło Kierownika Oddziału dr. Macieja Sochę i dr. Bartłomieja Wolskiego do etapu, w którym postanowili wprowadzić w Polsce vNOTES. Obaj lekarze odbyli szkolenie teoretyczne i praktyczne z warsztatami operacyjnymi w Belgii u prof. Jana Baekelandta, który jest prekursorem, twórcą systemu narzędzi operacyjnych (platformy dostępu) i ekspertem w dziedzinie ginekologii operacyjnej i onkologicznej vNOTES. Z polskich lekarzy, oprócz dwóch ginekologów z Zaspy, szkolenie to odbyli również prof. Tadeusz Issat i dr Katarzyna Sachadel, ginekolodzy z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

Chirurgia vNOTES wykorzystuje dostęp pochwowy, aby operować wewnątrzotrzewnowo narzędziami laparoskopowymi. Podobnie też, jak w trakcie klasycznej laparoskopii lub operacji robotowej, w brzuchu znajduję się gaz (dwutlenek węgla), ale pod dużo mniejszym ciśnieniem, co bezpieczniejsze dla chorej. Zasadnicza różnica przy vNOTES polega na tym, że zamiast wkładać narzędzia przez nacięcia na skórze brzucha i rozcięcie w pępku, instrumentarium operacyjne wprowadzane jest przez pochwę, z zastosowaniem specjalnego portu żelowego. Podczas takiej operacji nie powstają blizny na skórze brzucha i tym samym nie ma ryzyka zakażenie miejsca operowanego, przepukliny w miejscach wkłucia troakarów (rurek przechodzących przez ścianę brzucha, umożliwiających w laparoskopii wprowadzenie narzędzi) ani dolegliwości bólowych związanych z ranami operacyjnymi. Nacięcie w pochwie, zwykle wykonywane jest w trakcie usunięcia macicy na końcu operacji przezbrzusznej, zaś przy vNOTES na jej początku. Nacięcie szczytu pochwy goją dużo lepiej niż rany skórne a dostęp pochwowy zapewnia: większe bezpieczeństwo operacyjne (przez zaopatrzenie naczyń macicznych, od dołu, w pierwszej kolejności) a tym samym łatwiejsze usuwanie nawet dużych guzów macicy i jajników lub ciąż ektopowych (tzw. pozamacicznych) oraz lepszą wizualizację narządów miednicy np. moczowodów, co zmniejsza ryzyko ich uszkodzenia. Dodatkowo operacje przezpochwowego usunięcia macicy vNOTES umożliwiają podwieszenie pochwy, co koryguje istniejące zaburzenia statyki narządów miednicy lub  zapobiega wystąpieniu tzw. wypadania pochwy w przyszłości. Ważnym aspektem operacji vNOTES jest też bezpieczeństwo operowanych pacjentek, obciążonych schorzeniami ogólnoustrojowymi- w tym przypadku chore leżą na stole operacyjnym w pozycji neutralnej (w trakcie laparoskopii ciało skierowane jest głową w dół pod kątem około 25-30 stopni) a ciśnienie gazów wewnątrz brzucha jest dużo mniejsze, co ułatwia znieczulenie i mniej obciąża pacjentki.

W badaniach z randomizacją (wybór losowy chorych) pacjentki zakwalifikowane do usunięcia macicy vNOTES w porównaniu do pacjentek operowanych laparoskopowo, zgłaszały mniejsze dolegliwości bólowe i rzadziej odmawiały zaplanowanego wyjścia do domu tego samego dnia operacji. Większość chorych po VANH nie wymagała leczenia przeciwbólowego i wyszła do domu wieczorem w dniu operacji. W tych obiektywnych badaniach, chore nie wiedziały jaką metoda były operowane a pacjentki operowane vNOTES miały nawet wykonywane nacięcia na powierzchni skóry aby uczciwie ocenić wynik operacyjny. W trakcie operacji vNOTES zanotowano krótszy czas operacji, wykonano zawsze podwieszenie kikuta pochwy a pacjentki straciły mniejszą ilość krwi.

Źródło: informacja prasowa