FDA zatwierdziła pierwszy spray donosowy do leczenia depresji opornej na leczenie

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła pierwszy spray donosowy oparty na ketaminie, który jest przeznaczony do leczenia depresji opornej na leczenie. Jest to jedyna terapia tego typu dostępna w Stanach Zjednoczonych, dająca nadzieję pacjentom, którzy nie odpowiadają na tradycyjne metody leczenia.

Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła lek Spravato (esketamina) firmy Johnson & Johnson do leczenia niektórych przypadków depresji już w 2019 roku, ale na początku mógł być stosowany tylko w połączeniu z doustnym lekiem przeciwdepresyjnym. Po analizie 31 badań klinicznych z ostatnich sześciu lat, w tym badań fazy 4, FDA zdecydowała, że spray Spravato może być teraz stosowany samodzielnie.

Lek jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów, którzy stosowali przynajmniej dwa leki przeciwdepresyjne, ale nie dały one u nich wystarczającej poprawy, a także dla osób z ciężką depresją, które mają myśli samobójcze.

Chociaż Spravato nie działa na każdego, dla niektórych pacjentów może okazać się przełomowym rozwiązaniem.

Badania wykazały, że u niektórych pacjentów poprawa była widoczna już 24 godziny po pierwszej dawce. Po czterech tygodniach, 22,5% pacjentów stosujących Spravato osiągnęło remisję, w porównaniu do tylko 7,6% osób przyjmujących placebo.

Esketamina to substancja czynna leku Spravato, która jest znana przede wszystkim ze swojego zastosowania w znieczuleniu. Obok niej, ketamina – jej bliźniaczy związek – również wykazuje działanie korzystne w leczeniu niektórych rodzajów depresji. Esketamina jest jednak od 2 do 4 razy silniejsza od ketaminy, co oznacza, że pacjenci potrzebują mniejszych dawek, aby uzyskać efekty terapeutyczne.

Choć nie jest do końca jasne, dlaczego te substancje działają jako leki przeciwdepresyjne, wiadomo, że wpływają one na szlak neuroprzekaźników, szczególnie glutaminianu, który jest najczęstszym przekaźnikiem chemicznym w mózgu.

Tradycyjne leki przeciwdepresyjne działają poprzez zwiększanie poziomów innych neuroprzekaźników, takich jak serotonina, noradrenalina czy dopamina.

Mimo że część pacjentów nie reaguje na tradycyjne leki, a korzyści z ich stosowania mogą być krótkotrwałe, esketamina daje nadzieję na inne podejście. Niektóre badania na zwierzętach sugerują, że może ona pomagać mózgowi tworzyć nowe połączenia, chroniąc przed zanikami objawiającymi się w depresji.

Choć to nadal wymaga dalszych badań, inne substancje halucynogenne, jak MDMA, LSD czy psylocybina, również wykazują zdolność do „przeprogramowania” mózgu, co daje im potencjał terapeutyczny.