Żywienie pozajelitowe w domu pacjenta - skuteczne i oszczędne leczenie żywieniowe

W Polsce obecnie około 1200 dorosłych i 240 dzieci korzysta z długotrwałego żywienia pozajelitowego, część z nich na stałe. Szpital im. W. Orłowskiego w Warszawie obchodzi 40-lecie żywienia pozajelitowego w domu pacjenta, a uroczystość jubileuszowa odbędzie się 5 października 2023 roku. Żywienie pozajelitowe jest stosowane u osób, które ze względów zdrowotnych nie mogą przyjmować pokarmów naturalnie. politykazdrowotna.com objęła wydarzenie patronatem.

Leczenie żywieniowe jest niezbędną składową każdego procesu leczenia. Żywienie pozajelitowe jest najbardziej złożonym jego sposobem, przeznaczonym dla pacjentów z niewydolnością przewodu pokarmowego, u których żywienie w sposób naturalny jest niemożliwe lub niewystarczające do utrzymania ich przy życiu. To dostarczanie wszystkich niezbędnych składników odżywczych drogą dożylną. Wielu pacjentów, którzy z powodu chorób m.in stracili jelita, dzięki żywieniu pozajelitowemu w warunkach domowych może żyć kilka dekad funkcjonując w zupełnie innym trybie. Zamiast pobytu w szpitalu mogą przebywać w domu, kontynuując jednocześnie  pracę zawodową i pełniąc w zasadzie wszystkie role społeczne czy korzystając z rekreacji.

W zależności od potrzeby zdrowotnej, można osiągnąć różne cele:

• utrzymać pacjenta przy życiu (pacjenci po utracie jelit),
• przedłużyć życie (pacjenci onkologiczni), a nawet wyleczyć (pacjenci z powikłaniami chirurgicznymi).

Kontynuacja żywienia pozajelitowego w warunkach domowych zdecydowanie poprawia jakość i komfort życia pacjentów, a w wielu przypadkach umożliwia pacjentom powrót do pracy zawodowej i pełną aktywność w życiu rodzinnym oraz społecznym.

Ponadto metoda ta przynosi korzyści dla systemu ochrony zdrowia, w tym:

• obniża koszty leczenia,
• odciąża szpitale, czyniąc je dostępnymi dla pacjentów potrzebujących hospitalizacji, 
• podnosi efektywność kosztową leczenia.

Powrót pacjenta do samodzielności umożliwia również podjęcie pracy przez opiekuna (członka rodziny) lub samego pacjenta, co przekłada się na generowanie wartości społeczno-ekonomicznej, w tym bezpośrednich środków finansowych przeznaczanych na ochronę zdrowia.

W 1983 roku lekarz - profesor Marek Pertkiewicz i pielęgniarka - doktor Krystyna Majewska jako pierwsi w Polsce i jedni z pierwszych na świecie opracowali raz wdrożyli model żywienia pozajelitowego w domu pacjenta. Uzyskali oni wsparcie profesora Bruna Szczygła. Zaproponowana wówczas procedura leczenia stosowana jest do dziś, a efekty leczenia należą do najlepszych na świecie. Przede wszystkim za sprawą tego, że rozwiązania okazały się bezpieczne i skuteczne.

Historia żywienia pozajelitowego rozpoczęła się 40 lat temu w Szpitalu Klinicznym przy ul. Banacha, ówczesnej Akademii Medycznej prof. Marek Pertkiewicz uratował życie pierwszych pacjentów dzięki metodzie żywienia pozajelitowego w domu. W 2003 roku w SP Szpitalu Klinicznym im. prof. W. Orłowskiego CMKP, powołano Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego. Kierownikiem Kliniki został Profesor Pertkiewicz, który wspólnie ze swoim zespołem prowadził kompleksową terapię żywieniową pacjentów po rozległych operacjach jelit, z powikłaniami pooperacyjnymi przewodu pokarmowego, z chorobami zapalnymi jelit, w tym żywienie pozajelitowe w warunkach domowych.

Po śmierci prof. Marka Pertkiewicza w 2014 roku, funkcję kierownika Kliniki w  przejął prof. dr hab. n. med. Jacek Sobocki, który wraz z zespołem kontynuuje do dziś rozwój ośrodka. Nieustanny rozwój metod leczenia zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną spowodował, że w okresie minionych 10 lat czas przeżycia wydłużył się, a liczba pacjentów sztucznie żywionych i pozostających pod opieką ośrodka jest ponad dwukrotnie większa. Tak duża liczba pacjentów z terenu całego kraju powoduje, że niezmieniona od ponad 20 lat infrastruktura staje się dominującym wyzwaniem dla kontynuacji wysokiej jakości świadczonej im pomocy.

Jubileusz 40-lecia żywienia pozajelitowego w domu pacjenta, przypadający na 5 października 2023 r., organizowany przez SPSK im. prof. W. Orłowskiego CMKPm poświęcony będzie osiągnięciom w dziedzinie leczenia żywieniowego i zasłużonym na rzecz poprawy sytuacji polskich pacjentów. Podczas gali odsłonięta zostanie tablica pamiątkowa honorująca profesora Marka Pertkiewicza. Doceniano go za wyjątkową troskę o chorych. W uroczystości upamiętniającej jego zasługi wezmą udział również pacjenci prof. M. Pertkiewicza. 

Wśród zaproszonych gości są autorytety i przedstawiciele różnych środowisk zaangażowanych w ochronę zdrowia. Jubileusz został objęty patronatem honorowym Ministra Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta, Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Po oficjalnej części uroczystości rozpocznie się spotkanie dyskusyjne z udziałem pacjentów, przedstawicieli instytucji, towarzystw naukowych, organizacji społecznych oraz Rzecznika Praw Pacjenta. Intencją organizatorów jest stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń i omówienia kierunków dalszego rozwoju leczenia żywieniowego w Polsce.