Święta z nowym smakiem i bez presji – jak dbać o siebie podczas leczenia onkologicznego?

Święta to czas radości, rodzinnych spotkań i wspólnych posiłków, ale dla osób w trakcie leczenia onkologicznego mogą wiązać się z wyzwaniami, takimi jak zaburzenia smaku, utrata apetytu czy dopadające zmęczenie. Jak przygotować się do tego wyjątkowego okresu, by nie czuć presji ani dyskomfortu? Emilia Kałędkiewicz i Joanna Dąbkiewicz-Jankowska, doświadczone dietetyczki onkologiczne, dzielą się praktycznymi wskazówkami i radami, które pozwolą przeżyć święta w zgodzie z podszeptami własnego ciała i samopoczuciem.

Podczas leczenia onkologicznego zaburzenia smaku, węchu i apetytu są powszechne i różnorodne. dr n. o zdr. Emilia Kałędkiewicz, @dr_kaledkiewicz, wyjaśnia, że

To efekt działania chemioterapii czy radioterapii na receptory smakowe i węchowe, na które pacjent nie ma bezpośredniego wpływu.

Ekspertka podkreśla, jak ważne jest wcześniejsze zastanowienie się, które bodźce najbardziej przeszkadzają:

Dr Emilia Kałędkiewicz radzi także stosować proste triki, np. zmianę sztućców z metalowych na szklane lub drewniane, gdy pojawia się metaliczny posmak, oraz wprowadzenie delikatnych kwaśnych dodatków.

Z kolei Joanna Dąbkiewicz-Jankowska, dietetyk onkologiczny, @onkodietetycznie, podkreśla znaczenie komfortu podczas świąt:

Według niej warto wybierać łagodniejsze wersje tradycyjnych dań, unikać gorących potraw i dbać o estetykę podania, ponieważ „wygląd potraw ma duże znaczenie, gdy smak zawodzi.”

Komunikacja z bliskimi to często delikatny temat, zwłaszcza gdy pacjent musi zmierzyć się z ograniczeniami. Dr Emilia Kałędkiewicz zaleca szczerość i empatię:

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska podkreśla, że istotne jest mówienie o własnych potrzebach bez poczucia winy:

Wskazuje także na to, że

Jak podkreślają dietetyczki onkologiczne, wiele świątecznych dań można przygotować tak, by były przyjazne dla organizmu poddanego leczeniu. Dr Kałędkiewicz wyjaśnia:

Podkreśla także zamianę ciężkich sosów na lekkie jogurtowe z koperkiem lub cytryną.

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska wskazuje, że nawet barszcz można przygotować w wersji lekkostrawnej:

Dla niej kluczowe jest także unikanie ostrych przypraw i ciężkich sosów, a desery warto wybierać lekkie, jak biszkopt czy musy owocowe. Podkreśla również rolę małych porcji i powolnego jedzenia, które często mają większe znaczenie niż sam skład potraw.

Święta mogą być męczące, zwłaszcza gdy organizm jest osłabiony leczeniem. Emilia Kałędkiewicz zaleca otwartą rozmowę z rodziną o potrzebach odpoczynku:

Można zaplanować udział w posiłku, a potem zrobić przerwę na odpoczynek w spokojnym miejscu, nawet położyć się na chwilę, a potem wrócić na deser lub do rozmowy.

Ważne jest, aby nie zmuszać się do obecności przez cały czas, lecz dopasować uczestnictwo do własnych sił.

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska podkreśla:

Dodaje, że ruch, jak spacer na świeżym powietrzu, może pomóc zregenerować siły i poprawić apetyt.

Gdy tradycyjne potrawy są zbyt ciężkie lub apetyt słaby, warto mieć w domu sprawdzone, lekkie produkty. Emilia Kałędkiewicz podpowiada:

Dodaje, że w przypadku ograniczonego apetytu pomocne mogą być doustne preparaty odżywcze, które dostarczają skoncentrowane białko i energię.

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska rekomenduje produkty łatwe do spożycia i bogate w białko: \

Presja bliskich, choć zwykle wynika z troski, może być źródłem stresu dla chorego. Dr Emilia Kałędkiewicz radzi:

To pozwala ustalić granice bez konfliktu.

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska również podkreśla, że

Proponuje także umówić się z zaufaną osobą, która wesprze chorego w sytuacjach presji.

Zarówno Emilia, jak i Joanna wskazują, że wsłuchiwanie się w organizm jest kluczowe. Emilia wymienia:

Joanna dodaje, że oprócz odpoczynku ważny jest ruch, np. spacer na świeżym powietrzu, który może poprawić samopoczucie.

Zarówno Emilia Kałędkiewicz, jak i Joanna Dąbkiewicz-Jankowska zgodnie podkreślają, że planowanie świątecznych dni z wyprzedzeniem pozwala uniknąć przeciążenia. Emilia mówi:

Joanna dodaje, że w trudniejszych okresach leczenia warto konsultować się z dietetykiem, by dostosować menu do indywidualnych potrzeb.

Dr Emilia Kałędkiewicz ostrzega, że choć pojedynczy epizod „zaszaleń” raczej nie niesie poważnych konsekwencji, to może pogłębić skutki uboczne terapii.

U jednych może wywołać biegunkę, nudności lub ból brzucha, u innych zaostrzyć zapalenie błon śluzowych. Alkohol może dodatkowo zmieniać metabolizm leków i nasilać odwodnienie. 

Joanna Dąbkiewicz-Jankowska podkreśla, że umiar i obserwacja własnego organizmu to klucz do bezpiecznego świętowania: