Tętniak aorty brzusznej - niebezpieczna choroba bezobjawowa

63-letni pacjent trafił na Oddział Chirurgii Naczyniowej w Chrzanowie, w wyniku pęknięcia tętniaka aorty brzusznej. Szybka reakcja lekarzy i operacja chirurgiczna sprawiły, że pacjent ma szanse wrócić do zdrowia.

Najczęściej diagnozowanym tętniakiem aorty jest tętniak aorty brzusznej, który często nie daje żadnych objawów. Jeśli nie zostanie wcześnie wykryty, może prowadzić do pęknięcia aorty i krwotoku wewnętrznego - mówi prof. Przemysław Nowakowski, chirurg naczyniowy, Grupa American Heart of Poland. 

Tętniak aorty brzusznej, m.in. z powodu braku objawów, jest bardzo niebezpieczny. Jak wyjaśnia prof. Nowakowski, śmiertelność w przypadku pęknięcia tętniaka aorty jest bardzo wysoka, sięga nawet 80%.

- Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej to jak wybuch bomby w naszym organizmie – skutki bardzo często są katastrofalne. Pacjent, u którego przeprowadziliśmy operację chirurgiczną, nie badał się - nie wykonywał USG jamy brzusznej - mówi prof. Nowakowski. - Brak świadomości na temat ogromnego niebezpieczeństwa doprowadziła do bezpośredniego zagrożenia życia - dodaje chirurg.

Tętniak aorty to wybrzuszenie lub poszerzenie ściany aorty. Może się powiększać od 0,2 cm do nawet 1 cm co roku, a od ok. 6 cm znacznie podnosi się ryzyko jego pęknięcia (od 5,5 cm wskazana jest już interwencja chirurgiczna). W przypadku niewykrycia tętniak może prowadzić do pęknięcia aorty. Konsekwencją jest krwotok wewnętrzny i stan zagrożenia życia, co może doprowadzić do śmierci natychmiast lub w ciągu kilku godzin.

Tętniak aorty brzusznej może nie dawać żadnych objawów. Zdarza się, że osoba, u której się rozwija, ma bóle brzucha lub pleców. Bardzo częste jest diagnozowanie tętniaka aorty brzusznej przez przypadek, podczas standardowego, refundowanego badania USG jamy brzusznej, czasem tomografii komputerowej z kontrastem lub bez.

Wśród osób o najwyższym ryzyku rozwoju tętniaka aorty brzusznej są palacze. Aż 75% wszystkich tętniaków diagnozuje się właśnie u nich. U mężczyzn 6 razy częściej występuje tętniak niż u kobiet. Bardzo dużą rolę odgrywają też czynniki genetyczne. Ci, którzy w rodzinie mieli przypadki tętniaków aorty brzusznej, powinni większą wagę przykładać do diagnostyki w tym kierunku. Są bowiem bardziej obciążeni niż osoby bez takiej historii rodzinnej. Również osoby z wysokim ciśnieniem krwi, wysokim stężeniem cholesterolu, miażdżycą i chorobą wieńcową są bardziej narażone na powstanie tego typu tętniaka.

Na świecie tętniaka diagnozuje się u 2,4 miliona osób rocznie. W populacji polskiej szacuje się średnią częstość jego występowania na 3-6%. Zależy to od wieku i chorób współistniejących. Jak informuje prof. Nowakowski, tylko u niego w Chrzanowie jest 80-100 pacjentów rocznie. Skala jest więc ogromna. Śmiertelność ogólna w przypadku pęknięcia tętniaka wynosi 75-80%. W tej statystyce zawierają łącznie: chorzy, którzy nie dojechali do szpitala, chorzy, którzy zmarli przed operacją oraz chorzy, jacy zmarli po operacji. Śmiertelność tzw. wewnątrzszpitalna to ok. 40-50% i obejmuje ona chorych, którzy przeżyli operację. Jest tylko jeden sposób, by te dramatyczne statystyki zmniejszyć - to wcześniejsze wykrycie, właśnie podczas standardowego USG jamy brzusznej i wcześniejsze zaplanowanie leczenia zabiegowego. Takie postępowanie ogranicza śmiertelność do około 2-4%.

Ważnym aspektem jest wczesne wykrycie nawet małych tętniaków i ich monitorowanie, aby w optymalnym czasie zaplanować u chorego leczenie zabiegowe. W takim przypadku jedyną opcją leczenia jest operacja chirurgiczna. To wszycie protezy zastępującej tętniaka w aorcie lub wprowadzenie stentgraftu, czyli protezy wewnątrznaczyniowej. Robi się to przez tylko nakłucie lub małe nacięcie w pachwinie do środka aorty i umocowanie go w miejscu tętniaka. Stentgraft tworzy nową drogę przepływu krwi, pozwalając na ominięcie i odciążenie osłabionej przez tętniaka ściany aorty.