Coraz więcej osób choruje na nowotwory

Pomimo postępu w medycynie, strategii rządowych i europejskich dotyczacych walki z rakiem, liczba pacjentów onkologicznych rośnie. Potwierdzają to wyniki raportu GUS "Zdrowie i ochrona zdrowia w 2020 roku".

Nowotwory złośliwe stanowią narastający i bardzo poważny problem zdrowotny polskiego społeczeństwa. W 2018 roku zapadło na tę chorobę 163 tys. mieszkańców Polski (425 przypadków na 100 tys. ludności – to więcej o 5 przypadków na 100 tys. ludności niż w 2017 roku).

W 2018 roku najczęściej występował nowotwór narządów trawiennych, który zdiagnozowano u co 5-tej osoby dotkniętej chorobą nowotworową. Jak podaje GUS, w przypadku zdecydowanej większości typów nowotworów zarejestrowano wzrosty zachorowalności w stosunku do 2017 roku (o nie więcej niż 44 przypadki, do wartości nieprzekraczającej 491 przypadków na 100 tys. ludności, w danej grupie chorób).

Przyrost nowotworów złośliwych w tysiącach 

W 2018 roku stwierdzono ponad 163 tys. przypadków zachorowań. W 2017 roku tych zachorowań było 161 tys. Dla ukazania skali problemu warto podać, że przyrost ten pomiędzy rokiem 2016 a 2017 wynosił 232 chorych.

Według najnowszego raportu przyrost z roku do roku (2017-2018) wynosi 2 tys. 

Na przestrzeni lat rośnie także wskaźnik zachorowalności na 100 tys. osób. W 2016 wynosił on 419 przypadków na 100 tys., w 2017 - 420, a w 2018 - 425.

Najczęstsze diagnozowane nowotwory 

Ponad połowę (53 proc.) wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe stanowią: nowotwory narządów trawiennych - niecałe 33 tys. zachorowań (32 710), narządów płciowych - niecałe 31 tys. (30 859) oraz narządów oddechowych i klatki piersiowej - niecałe 24 tys. (23 825 zachorowań).

Porównując z rokiem 2017 liczba nowowykrytych nowotworów narządów trawiennych zwiększyła się o 0,2 pkt procentowego, natomiast liczba nowych przypadków nowotworów narządów płciowych i oddechowych oraz klatki piersiowej zmniejszyła się - odpowiednio o 0,2 i 0,5 pkt procentowego.

Nowotwory poważnym problemem polskiego społeczeństwa 

Pomimo zmniejszającej się liczby nowych przypadków nowotworów narządów płciowych i oddechowych, zachorowalność na inne typy zdecydowanie rośnie.

Nowotwory są drugą najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce.

Zgony z powodu nowotworów

Według nowego raportu GUS o sytuacji demograficznej, niekorzystnym zjawiskiem jest utrzymująca się na wysokim poziomie liczby zgonów powodowanych chorobami nowotworowymi, przy jednoczesnym wzroście liczby nowych zachorowań.

Jak podaje GUS, w 1990 r. nowotwory złośliwe były przyczyną prawie 19 proc. zgonów, zaś w 2000 r. stanowiły 23 proc., a od 2010 r. już prawie jedną czwartą.

W 2020 r. trend ten uległ zmianie: odsetek zgonów z powodu nowotworów złośliwych wyniósł 21 proc., tj. obniżył się o 3,6 p.p.

Jednak GUS zastrzega, że obserwowany w tym okresie spadek odsetka zgonów z powodu nowotworów złośliwych, pokrył się z pojawieniem się na świecie pandemii wirusa SARS-CoV-2, której skutki uwidoczniły się niemal we wszystkich współczynnikach dotyczących zgonów według przyczyn.

W 2020 r. - jak wynika z danych GUS - z powodu chorób nowotworowych zmarło w Polsce blisko 109 tys. osób, w czego 92 proc. stanowiły nowotwory złośliwe. Choroby nowotworowe są częstszą przyczyną zgonów wśród mężczyzn niż wśród kobiet oraz wśród osób w wieku poniżej 65 lat, gdzie są przyczyną ponad 1/4 zgonów ( wśród osób starszych – niespełna 20 proc.).

W 2020 r. w wyniku nowotworów złośliwych zmarło ponad 54 tys. mężczyzn, co stanowiło 22 proc. wszystkich ich zgonów (w 1990 r. udział ten wynosił 20 proc., a w 2000 r. – blisko 25 proc.). Wśród kobiet odsetek jest o ok. 2 punkty procentowe mniejszy i wynosił: w 2020 r. – 20 proc. (45,5 tys. zgonów), w 1990 r. – ok. 17 proc. oraz w 2000 r. – ponad 21 proc.

Na jakie nowotwory najczęściej umierają Polacy?

Spośród nowotworów złośliwych przyczyną największej liczby zgonów w Polce są nowotwory złośliwe tchawicy, oskrzeli i płuc (C33-C34), które w 2020 r. odpowiadała za ponad 22 proc. zgonów nowotworowych (22,2 tys. zmarłych).

Kolejną, istotną grupą przyczyn zgonów z zakresu nowotworów złośliwych jest nowotwór złośliwy jelita grubego (C18), który w 2020 r. doprowadził do zgonu blisko 8 tys. osób. Bardzo niepokojący według GUS jest fakt, że na przestrzeni ostatnich 40 lat udział tego nowotworu w ogólnej liczbie zgonów z powodu nowotworów zwiększył się trzykrotnie, kształtując się w 2020 r. na poziomie 8 proc.

Jedne z większych udziałów – wśród nowotworów złośliwych jako przyczyny zgonu – mają również nowotwory złośliwe trzustki i żołądka, które w 2020 r. były przyczyną zgonu blisko 10 tys. osób. Warty odnotowania jest przy tym fakt, że od 1980 r. odsetek zgonów na nowotwór złośliwy żołądka obniżył się o ponad 10 p.proc. W tym samym czasie udział zgonów z powodu nowotworu złośliwego trzustki wzrósł o niespełna 1 p.proc.

Uwzględniając płeć osób zmarłych, trzeba też zwrócić uwagę na nowotwory bezpośrednio z nią związane, tj. nowotwory złośliwe żeńskich narządów płciowych oraz nowotwór złośliwy gruczołu krokowego u mężczyzn.

W 2020 r. były one odpowiedzialne za blisko 7 tys. zgonów kobiet i blisko 6 tys. zgonów mężczyzn. Pomimo zwiększania się dostępności do badań profilaktycznych i diagnostyki, coraz większej świadomości społecznej oraz rozwoju metod terapeutycznych, liczba zgonów z powodu tych przyczyn stale rośnie. Pozytywnym odstępstwem od tej reguły jest natomiast obniżenie się poziomu zgonów kobiet z powodu nowotworu złośliwego szyjki macicy. Jest to spadek bardzo powolny.