Co lekarze POZ wiedzą o antybiotykooporności?

Nie wszyscy lekarze i pacjenci pamiętają o coraz groźniejszym zjawisku antybiotykoodporności. To wniosek z najnowszego badania Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. 

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny opublikował wyniki badania świadomości lekarzy Podstawowej Opieki Zdrowotnej na temat zjawiska antybiotykooporności. Badanie zostało przeprowadzone w ramach II Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach.

Badaniem objęto 100 osób (51 kobiet oraz 49 mężczyzn) w wieku od 30 do 60 i więcej lat. Największą grupę respondentów stanowili lekarze rodzinni - 51%, 28% interniści, 10% lekarze ogólni, 6% pediatrzy, 5% to lekarze innych specjalności. Najwięcej bo 45% ujętych w badaniu placówek stanowiły placówki prywatne, kolejno 34% placówki publiczne, 16% gabinety prywatne, zaledwie 5% stanowiły inne placówki lecznictwa otwartego.

Po pierwsze edukacja

Krajowy Konsultant ds. Epidemiologii, dr n. med. Iwona Paradowska-Stankiewicz komentując wyniki badania zauważa, że to właśnie młodzi lekarze są znacznie bardziej świadomi, że antybiotyki powinny być przepisywane jako lek „ostatniej szansy” Nadal dochodzi jednak do „wymuszania” przez pacjentów przepisywania antybiotyków a tylko 7 - 13% lekarzy spotyka świadomych pacjentów mających wiedzę na temat rzeczywistego zastosowania antybiotyków, stad wniosek iż konieczne jest edukowanie pacjentów czym są i jak działają tego typu środki. Widoczna jest także potrzeba propagowania wiedzy wśród specjalistów medycznych. 42% lekarzy w wieku 30 - 49 nie zawsze zwraca uwagę na problem lekooporności. Nie wszyscy lekarze także informują pacjentów jak przyjmować antybiotyki oraz jakie niebezpieczeństwo stanowi samodzielne dawkowanie antybiotyku przepisanego docelowo innej osobie.

Antybiotyk na „wszelki wypadek”

Badanie pokazuje także niepokojące dane, mówiące że 33% pediatrów otrzymuje zapytania o przepisanie antybiotyku osobie dorosłej. 20 - 27% badanych, z wyjątkiem pediatrów stara się  nie ulegać prośbom pacjentów o wypisanie recept. Największą grupę, która sporadycznie daje się przekonać i przepisuje antybiotyk stanowią pediatrzy, to właśnie oni najrzadziej ordynują te środki. Nadal jednak zdarzają się specjaliści przepisujący antybiotyk na tzw. „wszelki wypadek”. Przychylna postawa lekarzy, szczególnie lekarzy ogólnych i internistów  względem apeli pacjentów o wypisanie antybiotyku utwierdza chorych w przekonaniu, że mogą antybiotyk wymuszać - badanie pokazuje, że robią to często. Ponadto wskazano, iż tylko 11 - 22% lekarzy ma świadomość, że brak higieny w zasadniczy sposób wpływa na zjawisko antybiotykooporności. Dostrzeżono jednak, że przyczyną narastającej odporności na antybiotyki jest zbyt częste ich przepisywanie lub niewłaściwe dopasowanie kuracji, tu powodem jest najczęściej brak badań diagnostycznych. Mimo wskazanych przez dr Paradowską - Stankiewicz braków dostatecznej informacji skierowanej do pacjenta w kwestii środków przeciwbakteryjnych, w tym jak przyjmować antybiotyki z posiłkami i czym je popijać, pozytywnym aspektem wypływającym z badania jest to, iż praktycznie 100% lekarzy pamięta by informować, że kuracji antybiotykiem nie wolno przerywać.

Konieczność propagowania wiedzy wśród lekarzy, ale i pacjentów

By antybiotyki rzeczywiście były skuteczne, należy z rozwagą je ordynować i rozpocząć zdecydowane działania w celu zwiększenia wiedzy lekarzy i pacjentów w tym temacie. Lekarz wśród natłoku obowiązków, przy krótkim czasie przeznaczonym na wizytę jednego pacjenta, ogranicza niezbędną dla chorego wiedzę do minimum, co jest zdecydowanie negatywnym zjawiskiem. Wyniki badania wyraźnie pokazują brak pełnej i zrozumiałej dla pacjenta informacji o specyfiku. Chorzy bez wiedzy wyniesionej z gabinetu oraz braku porady farmaceutycznej maja niestety prawo do „leczenia się po swojemu”.

Lekooporność globalnym problemem

W Polsce od lat funkcjonuje Narodowy Program Ochrony Antybiotyków. Ma on na celu ograniczyć nadużywanie oraz niewłaściwe stosowanie środków przeciwbakteryjnych. Problem lekooporności i towarzyszące konsekwencje stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Antybiotykooporność stała się już przedmiotem globalnych działań na rzecz redukcji tego zjawiska. Z danych na rok 2014 wynika, iż konsumpcja antybiotyków stosowanych w lecznictwie otwartym w Polsce jest powyższej średniej UE. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności zaś, rocznie w wyniku infekcji spowodowanych przez oporne bakterie umiera 25 000 osób, globalnie liczba ta wynosić może nawet 700 00.

Anna Grela

Źródło: Narodowy Program Ochrony Antybiotyków, NIZP-PZH