Cichy złodziej kości jak zatrzymać osteoporozę w Polsce. Wnioski z debaty ekspertów PZWL

Cichy złodziej kości nie czeka. Lekarze mówią, że mamy narzędzia, ale brakuje organizacji. To wnioski z debaty PZWL „Osteoporoza - cicha epidemia. Czy robimy wystarczająco dużo?”, zrealizowanej w cyklu edukacyjnym na 80-lecie Wydawnictwa. Serwis politykazdrowotna.com był patronem medialnym, a mecenasem firma TEVA. Zapis rozmowy jest dostępny dla lekarzy po zalogowaniu na edu.pzwl.pl.

PZWL w ramach cyklu debat edukacyjnych z okazji 80-lecia Wydawnictwa zorganizowało spotkanie pod tytułem „Osteoporoza - cicha epidemia. Czy robimy wystarczająco dużo?”. Przy jednym stole zasiedli eksperci różnych specjalizacji oraz przedstawicielka środowiska pacjentów. Patronem medialnym był serwis politykazdrowotna.com, a mecenasem firma TEVA. 

Uczestnicy otwarcie dzielili się doświadczeniem klinicznym i spojrzeniem systemowym. Dyskusja pokazała, jak wiele zależy od ścisłej współpracy środowiska lekarskiego w walce z chorobą, która dotyczy w Polsce milionów pacjentów i niesie poważne konsekwencje zdrowotne oraz społeczne. Zapis debaty jest dostępny dla lekarzy po zalogowaniu na edu.pzwl.pl.

W Polsce z osteoporozą żyje ponad 2,3 miliona osób. Leczenie otrzymuje mniej niż jeden na dziesięciu potrzebujących. Co roku dochodzi do około 150 do 160 tysięcy złamań, w tym 30 do 37 tysięcy złamań bliższego końca kości udowej. To zdarzenia obarczone wysokim ryzykiem powikłań, utraty samodzielności oraz zgonu w pierwszym roku po urazie. Wnioski panelu są jednoznaczne. Narzędzia kliniczne i rozwiązania organizacyjne istnieją, ale bez ich powszechnego wdrożenia nadal będziemy rozpoznawać osteoporozę zbyt późno i zbyt rzadko zabezpieczać chorych przed kolejnymi złamaniami osteoporotycznymi.

Eksperci zgodzili się, że ocena ryzyka z użyciem kalkulatora FRAX powinna stać się rutyną w podstawowej opiece zdrowotnej. Wskazywano na potrzebę prostych interwencji w gabinecie lekarskim, w tym pomiaru spadku wzrostu, przeglądu farmakoterapii i identyfikacji leków zwiększających ryzyko złamań oraz wczesnego kierowania do diagnostyki. 

Kluczowa jest także opieka po pierwszym złamaniu, która w praktyce oznacza wdrożenie systemu opieki po złamaniu FLS (Fracture Liaison Service), wyszukiwanie pacjentów po złamaniach niskoenergetycznych, szybkie rozpoczęcie leczenia przeciwzłamaniowego, rehabilitację, profilaktykę upadków i konsekwentny nadzór. 

W tle pozostaje kwestia dostępności poradni osteoporozy oraz adekwatnej wyceny i kontraktowania świadczeń, bez których trudno będzie zlikwidować białe plamy i skrócić czas oczekiwania.

Paneliści prosili, aby odróżniać aktywność fizyczną od codziennych przeciążeń. Wprowadzenie właściwego ruchu i wczesnej rehabilitacji ma realny wpływ na ryzyko kolejnych złamań i na odzyskanie funkcji. W tym kontekście wybrzmiały zdania, które porządkują praktykę. 

Po omówieniu roli aktywności dr n. med. Kamil Koszela podkreślił sensowną różnicę między ruchem a obciążeniami codzienności. Padły słowa: „Sprzątanie w domu, dźwiganie, chodzenie do sklepu to nie jest aktywność ruchowa, to są przeciążenia.” 

Z kolei dyskusję o skali problemu spiął fakt cytowany przez prof. dr. hab. n. med. Piotra Głuszko. Ekspert przypomniał: „Według szacunków NFZ na osteoporozę w Polsce choruje 2,3 mln osób, leczonych jest mniej niż 10 procent.” 

Konsekwencję dla organizacji opieki ujęła dr hab. n. med. Maria Maślińska, prof. NIGRiR, która zwróciła uwagę na rolę podstawowej opieki zdrowotnej. Jak podkreśliła: „Jeżeli nie zaczniemy rozmowy na etapie POZ, nie zmniejszymy żadnych liczb.”

W rozmowie wzięli udział prof. dr hab. n. med. Piotr Głuszko (NIGRiR, Warszawa) – współtwórca pierwszych polskich wytycznych dot. Osteoporozy; dr hab. n. med. Maria Maślińska, prof. NIGRiR – zastępczyni kierownika Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów NIGRiR; redaktor naczelna „Reumatologii”; prof. dr hab. n. med. Witold Tłustochowicz – internista i reumatolog, wieloletni prezes PTR i były konsultant krajowy; prof. dr n. med., MBA Tomasz Blicharski (Uniwersytet Medyczny w Lublinie) – ortopeda, traumatolog i specjalista rehabilitacji; współredaktor monografii PZWL „Osteoporoza. Współczesne podejście”; dr n. med. Kamil Koszela (NIGRiR, Warszawa) – ortopeda, adiunkt Kliniki Neuroortopedii i Neurologii; autor publikacji i książek PZWL; Violetta Zajk – prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Młodych z Zapalnymi Chorobami Tkanki Łącznej „3majmy się razem”. 

Zapis wideo jest dostępny wyłącznie dla lekarzy na platformie edukacyjnej PZWL po zalogowaniu, pod adresem https://edu.pzwl.pl/materialy-vod/osteoporoza. Serwis politykazdrowotna.com był patronem medialnym, a mecenasem firma TEVA. Zapraszamy do obejrzenia nagrania i do wykorzystania wniosków w praktyce, od FRAX w POZ, przez FLS po złamaniu, po rehabilitację i organizację pracy poradni osteoporozy.