Będą ograniczenia sprzedaży leków bez recepty dla najmłodszych

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad przepisami ograniczającymi dostęp nieletnim do leków sprzedawanych poza apteką, bez recepty - poinformował wiceminister zdrowia, Marek Kos. Jak dodał, niektóre substancje czynne zawarte w nich mogą w dużych dawkach doprowadzić nawet do śmierci.

Podczas konferencji prasowej dotyczącej nowej listy leków refundowanych, dziennikarka zapytała wiceministra zdrowia, czy planowane są ograniczenia w sprzedaży nieletnim leków bez recepty, czyli tzw. OTC. Redaktorka wskazała m.in. na leki z pseudoefedryną, która znajduje się w popularnych i łatwo dostępnych w sklepach wielkopowierzchniowych czy na stacjach benzynowych preparatach na przeziębienie. 

Jak dodał, niektóre z substancji czynnych, które znajdują się w tych lekach, mogą spowodować poważne problemy, zatrucia, a w większych dawkach nawet doprowadzić do śmierci. 

NIK przeprowadził kontrolę dostępności dla nieletnich leków w sklepach wielkopowierzchniowych, "innych" sklepach oraz stacjach benzynowych. Z opublikowanego w listopadzie raportu wynika, że w większości z nich leki OTC nie były wystarczająco zabezpieczone przed bezpośrednim dostępem dzieci. Problem wystąpił w 12 z 16 sklepów wielkopowierzchniowych, 10 z 16 "innych sklepów" i 13 z 16 stacji benzynowych. 

NIK zaznaczył, że największy asortyment leków OTC w obrocie pozaaptecznym oferują sklepy wielkopowierzchniowe, a więc placówki, w których funkcjonują kasy samoobsługowe. W przeciwieństwie do wyrobów alkoholowych, kasy samoobsługowe nie mają funkcji blokowania sprzedaży leków do czasu autoryzowania transakcji przez pracownika sklepu. To, zdaniem NIK, umożliwia osobom niepełnoletnim nabywanie jednorazowo wielu opakowań leków OTC, które mogą służyć także do celów pozamedycznych, np. do odurzania się.

Przepisy prawa farmaceutycznego nie zabraniają wprost sprzedaży leków bez recepty osobom niepełnoletnim. Farmaceuta lub sprzedawca w aptece może jednak odmówić wydania leku, jeśli uzna, że osoba niepełnoletnia nie powinna go stosować, bo np. może go niewłaściwie użyć. Takiej kontroli jednak nie ma w przypadku wspomnianych kas samoobsługowych w sklepach.

Jeśli jednak chodzi o sprzedaż leków zawierających substancje takie, jak pseudoefedryna, kodeina czy dekstrometorfan, jest ona ograniczona dla pacjentów poniżej 18 roku życia.

Pseudoefedryna, kodeina oraz dekstrometorfan podlegają, poza przepisami ustawy prawo farmaceutyczne, przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozporządzenia w sprawie wykazu substancji o działaniu psychoaktywnym. Dlatego też określono dawki tych leków, jakie jednorazowo osoba pełnoletnia może kupić. Dopuszczalne stężenie pseudoefedryny przy jednym zakupie wynosi 720 mg (czyli około 12 tabletek po 60 mg tej substancji), kodeiny 240 mg (jej dawka wynosi od 8 do 15 mg w jednej tabletce), a dekstrometorfanu 360mg (średnie stężenie w jednej dawce leku wynosi 15 mg). 

Przepisy wskazują jednak na jednorazową sprzedaż. Realnie więc w ciągu jednego dnia dana osoba może nabyć niekontrolowaną liczbę tych leków, które w większych dawkach działają jak narkotyki, ponieważ oddziałują na układ nerwowy. Dlatego też we Francji rozpoczęła się dyskusja o odejściu od stosowania pseudoefedryny, którą zazwyczaj przyjmuje się na lekkie objawy przeziębienia.