AI w ochronie zdrowia. Rekomendacje wiceministra zdrowia

Sztuczna inteligencja nie zastąpi lekarzy, ale może realnie odciążyć system wszędzie tam, gdzie brakuje rąk do pracy i kuleją procesy. Warunek jest prosty i trudny zarazem: technologia ma poprawiać mierzalne wyniki pacjentów i pracy zespołów. We Wrocławiu, podczas konferencji „MedTech czy TechMed? Driven by AI”, wiceminister zdrowia, dr Tomasz Maciejewski, wskazał cztery filary, bez których nie będzie skutecznego wdrożenia AI w ochronie zdrowia.

Konferencja organizowana przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu zgromadziła lekarzy, naukowców, przedstawicieli przemysłu oraz organizatorów systemu. Ideą wydarzenia było zderzenie perspektyw klinicznych, naukowych i technologicznych, aby wskazać, które elementy pracy medycznej wymagają cyfryzacji, a które muszą pozostać relacją człowiek-człowiek.

W otwierającym konferencję wystąpieniu wiceminister Tomasz Maciejewski zarysował prostą miarę celowości informatyzacji w medycynie:

Wiceminister zwrócił uwagę, że w ochronie zdrowia nie wystarczy zachwyt nad nowinką technologiczną. Każde wdrożenie powinno być rozliczane z efektu klinicznego i organizacyjnego, czasu do decyzji, dostępu do wizyt, bezpieczeństwa terapii, mniejszej liczby błędów. 

Wskazał również cztery filary, bez których nie będzie skutecznego wdrożenia AI w ochronie zdrowia: sektorowa strategia, powszechna edukacja cyfrowa, wysokiej jakości dane interoperacyjne oraz mądre regulacje, które nie krępują innowacji, tylko uwalniają czas na to, co najważniejsze, na relację lekarz-pacjent.

Maciejewski podkreślił, że obecnie tylko nieliczne kraje wprowadziły spójną strategię wykorzystania AI w ochronie zdrowia, a jest to pierwszy filar skutecznego wdrożenia. Polska, jak mówił, potrzebuje konsekwentnej ścieżki, bo marzenia bez strategii pozostaną jedynie w sferze marzeń. 

Zwracał uwagę na to, by projekty innowacyjnych rozwiązań nie kończyły się na pilotażach, ale przechodziły do praktyki klinicznej, refundacji lub trwałych procedur:

Drugi filar to edukacja cyfrowa kadr medycznych. Jak zaznaczył wiceminister:

Jednocześnie przestrzegł, że AI które wspiera pracę ekspertów, może szkodzić tym, którzy chcą nią zastąpić rzetelną wiedzę.

Sercem sensownej cyfryzacji są dane. Bez wiarygodnych, ustandaryzowanych zbiorów technologie nie rozwiną się właściwie w tak wrażliwym na błędy obszarze. Maciejewski akcentował potrzebę standardów, interoperacyjności i wspólnych słowników, a także realnego podnoszenia bezpieczeństwa informacji wrażliwych: 

Wątek regulacyjny wracał wielokrotnie.

Zdaniem wiceministra Maciejewskiego, mądre regulacje powinny premiować rozwiązania, które realnie skracają ścieżkę pacjenta i poprawiają jakość decyzji klinicznych, a jednocześnie pozostawiają decydującą rolę zespołowi medycznemu.

Jasno wybrzmiało, że AI nie zastąpi lekarzy, ale może odciążyć system w obszarach niedoboru kadr i zadań organizacyjnych.

Technologia ma więc organizować, agregować i podpowiadać, ale centralną rolę zachowuje człowiek. Cyfryzacja ma wzmacniać, a nie zastępować kompetencje kliniczne i relację terapeutyczną.

Wiceminister odniósł się też do ryzyk epoki generatywnej AI.

Zadaniem systemu jest tworzenie z pomocą AI treści i ścieżek, za które odpowiada fachowy personel, a nie zdawanie się na przypadkowe odpowiedzi wyszukiwarki. Uczelnie i środowisko medyczne mają tu kluczową rolę w budowaniu odporności na dezinformację.

Podsumowując, Maciejewski zaapelował o praktyczne podejście: od strategii i edukacji, przez porządkowanie danych, po regulacje, które wynagradzają efekt. Z jasnym celem:

Reszta, od wyboru algorytmu po marketing, jest drugorzędna, jeśli nie skraca drogi pacjenta do terapii i nie poprawia jakości decyzji klinicznych.