ZUS wypłaca miliony złotych na tzw. renty alkoholowe

W Polsce rośnie liczba rent wypłacanych z tytułu niezdolności do pracy z powodu schorzeń związanych z alkoholem. Choć kwoty te nie budzą jeszcze dużych obaw, eksperci alarmują o potrzebie systemowych zmian i zmniejszenia konsumpcji alkoholu, która obciąża zarówno budżet, jak i zdrowie obywateli.

Renta z tytułu niezdolności do pracy z powodu chorób związanych z alkoholem to temat, który budzi kontrowersje i różne opinie wśród specjalistów oraz decydentów. Choć w Polsce liczba osób pobierających to świadczenie nie jest wielka, problem alkoholizmu wciąż pozostaje jednym z najistotniejszych wyzwań zdrowia publicznego.

Z danych ZUS wynika, że w 2023 roku rentę alkoholową pobierało zaledwie 0,5 proc. osób otrzymujących rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jednakże, eksperci zwracają uwagę na szereg problemów związanych z tą kwestią, w tym konieczność mniejszego obciążania systemu ubezpieczeń społecznych i społeczeństwa przez uzależnienie od alkoholu.

Z danych za lata 2020–2023 wynika, że kwota wypłaconych rent z powodu chorób alkoholowych wzrosła o 5,6 proc., osiągając w 2023 roku 56,1 mln zł. Choć jest to kwota wyższa niż w poprzednich latach, eksperci podkreślają, że wzrost ten jest niższy niż wskaźnik inflacji.

Dr n. med. Bogusława Bukowska, dyrektorka Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, zaznacza, że warto dążyć do ograniczenia konsumpcji alkoholu w Polsce, ponieważ wydatki te mogłyby być znacznie mniejsze, gdyby udało się skuteczniej przeciwdziałać uzależnieniom.

Problemem, który niepokoi ekspertów, jest używanie terminu „renta alkoholowa”. Michał Pajdak z platformy ePsycholodzy.pl zauważa, że takie określenie może sugerować aprobowanie przez państwo spożywania alkoholu. Jak wskazuje prof. Iwona Sierpowska z Uniwersytetu SWPS, uzależnienie od alkoholu nie powinno być traktowane jako margines problemu zdrowia publicznego, gdyż choroba alkoholowa wpływa na całe społeczeństwo – zarówno osoby uzależnione, jak i ich rodziny oraz pracodawców. Przypadki te stanowią także przykład szerszego problemu, gdzie styl życia prowadzi do poważnych schorzeń.

Współczesne podejście do uzależnień wymaga rozważenia systemowych zmian, które pozwolą na bardziej kompleksowe podejście do problemu.

Dr Sierpowska proponuje wprowadzenie okresowych rent rehabilitacyjnych, które będą sprzyjały powrotowi osób uzależnionych do pracy po odbyciu terapii. W jej opinii, renta powinna być przyznawana na czas, a nie na stałe, by zmotywować osoby do leczenia uzależnień i poprawy jakości życia. Eksperci wskazują, że system ubezpieczeń społecznych powinien unikać sytuacji, w których renta staje się motywacją do unikania leczenia.

Choć alkoholizm stanowi ważny czynnik ryzyka utraty zdolności do pracy, dr n. med. Bukowska podkreśla, że państwo powinno dążyć do ograniczenia dostępności alkoholu na poziomie fizycznym i ekonomicznym. W jej opinii, obniżenie konsumpcji alkoholu może przyczynić się do mniejszych wydatków na świadczenia rentowe oraz poprawy zdrowia publicznego.

Eksperci zgodnie zauważają, że zmiana w podejściu do problemu uzależnienia od alkoholu wymaga zmiany mentalności zarówno wśród obywateli, jak i w instytucjach odpowiedzialnych za zdrowie i politykę społeczną. Rozważając poprawę sytuacji, kluczowe staje się nie tylko ograniczenie spożycia alkoholu, ale także skuteczne wsparcie osób uzależnionych w powrocie do zdrowia i aktywności zawodowej.