Zasada 4xZ. Tak rodzic powinien rozmawiać z nastolatkiem

– Nie możemy zostawić go samego z tą informacją, ale też musimy mu wytłumaczyć, że ujawnienie komuś dorosłemu tego problemu jest rozwiązaniem, a nie zdradą zaufania – mówi Lucyna Kicińska, ekspertka Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego i wiceprezeska Fundacji Życie Warte Jest Rozmowy.

Informacja o tym, że kolega lub koleżanka chce odebrać sobie życie, to dla młodej osoby ogromne obciążenie psychiczne. Jak podkreślają eksperci, nastolatek nie powinien dźwigać takiej wiedzy w pojedynkę — potrzebuje wsparcia dorosłych i jasnych wskazówek, jak zareagować.

Zdaniem specjalistów nastolatek, który dowiaduje się o myślach samobójczych rówieśnika, powinien przede wszystkim nie zostawać z tą wiedzą sam. Jeśli czuje się na siłach, może skorzystać z tzw. zasady pierwszej pomocy emocjonalnej 4xZ.

Pierwszym krokiem jest nazwanie niepokoju. Może to być reakcja na niepokojący wpis w internecie albo słowa kolegi czy koleżanki.

Podkreśla, że wbrew obawom takie pytanie nie zwiększa ryzyka podjęcia próby samobójczej, bo to "niezadane pytania" prowadzą do tragedii.

Kolejny krok to doprecyzowanie sytuacji. Ważne są pytania o czas trwania kryzysu i stopień zagrożenia.

Odpowiedzi pozwalają ocenić pilność reakcji. Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś mówi o konkretnym planie w najbliższym czasie, a inaczej gdy opisuje nawracające, ale przemijające myśli w momentach silnego stresu.

Trzeci krok to okazanie zrozumienia i uznanie emocji drugiej osoby.

Ekspertka zaznacza jednak, że długotrwałą poprawę przynosi dopiero profesjonalna pomoc — psychoterapia, a w razie potrzeby także leczenie farmakologiczne.

Ostatni krok to włączenie w pomoc osoby dorosłej.

Może to być rodzic, nauczyciel, pedagog szkolny, inny członek rodziny — ktoś, kto realnie pomoże zorganizować wsparcie specjalistyczne.

Eksperci zwracają uwagę, że sama wiedza o kryzysie rówieśnika jest dla nastolatka bardzo trudnym doświadczeniem.

Równie ważna jest reakcja dorosłych, do których zgłasza się nastolatek.

Rodzic powinien przede wszystkim docenić, że dziecko przyszło z tak trudną sprawą.

Kolejny krok to spokojne zebranie informacji i próba zrozumienia sytuacji. Eksperci odradzają reakcje w stylu: „Nie przyjaźnij się z nią”, „Nie mieszaj się”. Zamiast tego należy podkreślić, że zgłoszenie problemu dorosłym nie jest zdradą.