Siłownia, izotoniki, styl fit, a 30-latkom „rozpuszczają się” zęby

Dzisiejsi 30-latkowie coraz częściej słyszą w gabinetach stomatologicznych diagnozę, która brzmi jak ponury żart: ich zęby są w gorszym stanie niż uzębienie ich rodziców, gdy byli w tym samym wieku. I nie chodzi wcale o klasyczne dziury od cukru.

To pokolenie ludzi aktywnych, świadomych zdrowia, dbających o sylwetkę. A jednak wielu z nich dowiaduje się, że z czasem będzie tracić własne zęby. Powód? Produkty uznawane za zdrowe i bezpieczne: napoje „bez cukru”, izotoniki, smoothie, soki owocowe, a nawet zwykła woda z cytryną.

Wielu pacjentów słyszy: „Nie ma próchnicy”, i wychodzi z gabinetu uspokojonych. Tymczasem problem może być poważniejszy. Chodzi o erozję szkliwa — proces chemiczny, w którym kwasy dosłownie rozpuszczają twarde tkanki zęba.

To zjawisko nieodwracalne. Zęby stają się cieńsze, bardziej kruche, półprzezroczyste na brzegach, nadwrażliwe. Z czasem zaczynają pękać i się kruszyć. Leczenie bywa już tylko próbą ratowania tego, co zostało: fluoryzacja, odbudowy kompozytowe, licówki, a w cięższych przypadkach — korony.

Kluczowe jest pH. Szkliwo zaczyna się demineralizować przy pH około 5,5. Tymczasem wiele popularnych napojów „fit” ma pH na poziomie 2,5–3,5. To wartości porównywalne z octem.

Co istotne, napoje „zero cukru” często są równie kwaśne jak ich słodzone odpowiedniki. Woda z cytryną? Często również spada poniżej pH 3.

W praktyce każdy łyk takiego napoju uruchamia proces chemicznego rozpuszczania szkliwa. Nie potrzeba bakterii, zaniedbań higieny ani widocznej próchnicy.

Nie chodzi tylko o to, co pijemy, ale jak często. Izotonik popijany przez kilka godzin na siłowni czy w pracy utrzymuje jamę ustną w stanie przewlekłej kwasowości. Ślina nie nadąża z neutralizacją kwasów i odbudową szkliwa.

Zęby z zewnątrz mogą wyglądać na zadbane. W środku jednak powoli tracą objętość, kształt i wytrzymałość.

Smoothie i soki owocowe to mieszanka kilku niekorzystnych czynników: naturalnych kwasów, cukrów i lepkiej, rozdrobnionej konsystencji. Taki napój długo oblepia zęby cienką, kwaśną warstwą. Dodatkowo podczas picia wydziela się mniej śliny niż przy gryzieniu owoców.

Efekt? Szkodliwe składniki pozostają w jamie ustnej znacznie dłużej.

Do stomatologów coraz częściej trafiają osoby, które „robią wszystko dobrze”: nie jedzą słodyczy, nie piją słodzonych napojów, regularnie myją zęby. A mimo to mają zaawansowaną erozję szkliwa, szczególnie na zębach przednich.

Coraz rzadziej widać klasyczne czarne ubytki. Coraz częściej — wygładzone, skrócone zęby, półprzezroczyste brzegi siekaczy, startą powierzchnię żującą i silną nadwrażliwość bez widocznych dziur.

Proces długo przebiega bez bólu. Ujawnia się dopiero, gdy ząb zaczyna pękać lub reagować na zimno i ciepło.

Problem pogłębia styl życia. Przewlekły stres i napięcie prowadzą do zaciskania zębów i zgrzytania nimi w nocy, czyli bruksizmu. To dodatkowo przyspiesza ścieranie już osłabionego szkliwa.

W efekcie młodzi dorośli coraz częściej mają bardziej popękane i starte zęby niż osoby starsze.

W gabinetach powtarza się ten sam scenariusz: pacjent jest przekonany, że dba o higienę, bo regularnie szczotkuje zęby. Tymczasem pojawia się krwawienie dziąseł, kamień, kieszonki przyzębne i ubytki między zębami. Próchnica u dorosłych bardzo często rozwija się właśnie tam — niewidoczna gołym okiem.

Zębów nie traci się nagle. Traci się je powoli, często bez bólu.

Choć erozja jest procesem nieodwracalnym, można spowolnić jej rozwój. Pomocne bywa:

• płukanie ust wodą po kwaśnych napojach

• płukanki z wodą i sodą oczyszczoną (np. łyżeczka na szklankę wody)

• żucie gumy z ksylitolem, by pobudzić wydzielanie śliny

• ograniczenie częstego popijania kwaśnych napojów