Oparzenia. Jak skutecznie pomóc? Oto rady ratownika medycznego

Noc z 25 na 26 sierpnia 2024 roku Poznaniacy zapamiętają na długo. W kamienicy przy Kraszewskiego wybuchł pożar, a w dramatycznej akcji ratowniczej zginęło dwóch strażaków. Mieszkańcy, chcąc ratować siebie i swój dobytek, narażali się na dotkliwe poparzenia. Często stajemy przed dylematem: ludzkie zdrowie czy dobra materialne? Teoria wskazuje, że powinniśmy zawsze wybierać zdrowie i życie. Jednak w praktyce wielu z nas, gdy dochodzi do kryzysowej sytuacji, instynktownie decyduje się na ratowanie rzeczy, nawet kosztem zdrowia – mówi Walenty Brodowski, ratownik medyczny, koordynator ratownictwa i wykładowca.

Politykazdrowotna.com: Dlaczego ryzykujemy życie dla sprzętów albo mebli, które można łatwo zastąpić?

Walenty Brodowski: W obliczu zagrożenia wielu z nas wciąż ryzykuje, ratuje przedmioty, które uznajemy za bardzo wartościowe. Zapewne dlatego, że długo na ich zdobycie pracowaliśmy albo mają znaczenie sentymentalne. Tymczasem musimy pamiętać, że oparzenia, spowodowane przez kontakt z ogniem czy gorącymi substancjami czy nawet nagrzanym powietrzem, to jedne z najpoważniejszych urazów, z jakimi możemy się spotkać. Jako ratownik medyczny często spotykam się z osobami poparzonymi – od tych z lekkimi oparzeniami spowodowanymi kontaktem ze świeczkami czy sprzętem kosmetycznym, aż po te poważniejsze, gdzie duże obszary ciała są narażone na wysoką temperaturę. Nawet filiżanka gorącej kawy albo talerz z gorącą zupą mogą wywołać tragedię, zwłaszcza w przypadku małego, ciekawego świata dziecka. Dlatego tak ważne jest, abyśmy zdawali sobie sprawę z ryzyka i potrafili odpowiednio reagować w sytuacji zagrożenia. Oparzenia to urazy, które powstają w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury na ciało, na zewnątrz i w środku. Mogą być spowodowane przez różne czynniki – od gorącej wody i oleju, przez stopiony plastik, aż po chemikalia także gorące powietrze może nam zrobić krzywdę. Każde oparzenie jest inne, a jego leczenie zależy od substancji, która je spowodowała.

Jak to wygląda w praktyce?

Na pierwszy rzut oka, oparzenia wodą i kawą mogą wydawać się podobne. Różnią się jednak intensywnością i sposobem postępowania. Oparzenia gorącą kawą są częstym problemem, zwłaszcza w miejscach wypoczynkowych. Dzieci, ciekawskie i nieświadome zagrożenia, często sięgają po kubki z gorącą zawartością, co kończy się poparzeniem. W takiej sytuacji należy jak najszybciej schłodzić miejsce urazu chłodną wodą, unikając stosowania lodowatej wody, która może pogorszyć stan rany. Jeszcze bardziej niebezpieczne są oparzenia olejem. Ze względu na zdolność oleju do długotrwałego utrzymywania wysokiej temperatury, nawet krótkotrwały kontakt może prowadzić do poważnych uszkodzeń skóry. Przypomnę głośną sprawę ze Świnoujścia z roku 2023: młody mężczyzna został oblany gorącym olejem na plaży. Dzięki szybkiej reakcji – skokowi do morza – udało się zminimalizować skutki oparzenia, ponieważ chłodna woda natychmiast obniżyła temperaturę na skórze. Takie oparzenia wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Na tym lista wyzwań i zagrożeń związanych z oparzeniami się nie kończy...

Oczywiście, że nie. Coraz częściej spotykamy się z oparzeniami spowodowanymi przez tworzywa sztuczne. Stopiony plastik, który przylgnie do skóry, stwarza poważne zagrożenie. Trudno go usunąć, a materiał może wnikać głęboko w tkanki. W takich przypadkach nie należy samodzielnie usuwać plastiku, aby nie pogłębić urazu. Należy schłodzić miejsce oparzenia wodą i jak najszybciej udać się do lekarza. Schładzamy także okolice oparzenia. Z kolei oparzenia chemiczne wymagają szczególnej ostrożności i wiedzy. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie substancji, która spowodowała uraz, ponieważ różne chemikalia mogą wymagać różnych metod neutralizacji.

Są jakieś uniwersalne zasady, których warto przestrzegać?

Bez względu na przyczynę oparzenia, pierwsza pomoc powinna zaczynać się od schłodzenia miejsca urazu chłodną wodą. W przypadku pojawienia się pęcherzy, nie stosujemy żadnych technik przekłuwania czy usuwania. Tak łatwo może dojść do zakażenia. Rana po oparzeniu powinna „oddychać”. Co to oznacza? Nie należy nakładać na nią tłustych substancji czy zakrywać jej odzieżą. Pamiętajmy, że oparzenia to bardzo poważne urazy, które wymagają szybkiej i odpowiedniej reakcji. Zrozumienie zagrożenia, jakie niesie ze sobą ogień i inne gorące substancje, umiejętność właściwego postępowania w przypadku oparzeń mogą uratować zdrowie, a nawet życie. Warto też pamiętać, że przedmioty można odkupić, dom odbudować, ale ciało po rozległym oparzeniu będzie wymagało specjalistycznej pomocy przez długie lata, jeśli nie do końca naszego życia.