NIK kontroluje inwestycje w województwach: nieprawidłowości i naruszenia prawa, 450 mln zł przekroczeń

Setki milionów złotych na inwestycje wydano z naruszeniem prawa – to wniosek NIK po kontroli 16 inwestycji w sześciu województwach. Łączny ich koszt to ponad 2 mld zł. Według NIK aż 14 z nich realizowano nieprawidłowo, w tym część niezgodnie z dokumentacją projektową. Wśród skontrolowanych inwestycji jest przebudowywany szpital wojewódzki w Toruniu.

Najwyższa Izba Kontroli poinformowała, że głównym celem kontroli było zbadanie prawidłowości "zaplanowania, przygotowania i przeprowadzenia wybranych inwestycji w sześciu województwach". Kontrolerzy pod lupę wzięli lata 2010–2022 (do 14 października 2022 r.) z wykorzystaniem dowodów sporządzonych przed tym okresem.

Jak czytamy w komunikacie NIK, podmioty objęte kontrolą były przygotowane pod względem organizacyjnym do wykonania inwestycji. Każdemu skontrolowanemu przedsięwzięciu zapewniono pełne finansowanie, a w 15 z nich (tj. 97%) osiągnięto wszystkie zamierzone efekty rzeczowe. NIK stwierdziła jednak nieprawidłowości przy realizacji przedsięwzięć i to na wszystkich etapach procesu inwestycyjnego.

Kontrolerzy NIK stwierdzili m.in. przypadki niezachowania rzetelności w procesie kompletowania dokumentacji projektowej, nieprawidłowego utrzymania powstałych obiektów budowlanych oraz wypłaty wykonawcom wynagrodzenia niezgodnie z zawartymi umowami. W konsekwencji doprowadzono do wydatkowania z naruszeniem prawa blisko 450 mln zł.

W zakresie przygotowania inwestycji stwierdzono, że choć procesy planowania i przygotowania zamierzeń budowlanych przeważnie (w 62,5% wypadków) przebiegały prawidłowo, to aż w pięciu jednostkach nie zachowano odpowiedniej rzetelności w procesie kompletowania dokumentacji projektowej. Kontrolerzy badali głównie budowy dróg, oświetlenia ulicznego i obiektów użyteczności publicznej, a także prac związanych z naprawą tego typu obiektów. 

Ponadto w siedmiu podmiotach (43,8%) w trakcie przygotowania i wyboru wykonawcy inwestycji stwierdzono naruszenia Prawa zamówień publicznych (Pzp) lub regulacji wewnętrznych w zakresie zamówień publicznych. W trzech z nich mogły one mieć negatywny wpływ na wybór wykonawcy i zachowanie zasad uczciwej konkurencji.

Jeśli chodzi o realizację inwestycji, kontrola ustaliła, że pomimo sprawowania nadzoru nad prawidłowym wykonaniem przedsięwzięcia przez osoby posiadające do tego odpowiednie kwalifikacje zawodowe aż w 14 podmiotach (87%) stwierdzono nieprawidłowy jego przebieg, a w skrajnym przypadku zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego - czytamy w komunikacie NIK.

Jedną z inwestycji, wobec której NIK miała zastrzeżenia jest przebudowa i rozbudowa Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. L. Rydygiera w Toruniu (Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Medyczne sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu). Kontrolerzy NIK dopatrzyli się, że pracownicy Kujawsko-Pomorskich Inwestycji Medycznych Sp. z o.o. nie dysponowali informacjami o całokształcie planowanego zamierzenia budowlanego. W efekcie wykonanie pierwszej z czterech umów zawartych z projektantem zostało wstrzymane na prawie 26 miesięcy, a Spółka poniosła koszty ugody sądowej w wysokości 483,6 tys. zł. Umowę na roboty budowlane zmieniano 20-krotnie (na dzień 21 sierpnia 2022 r.). Zakres i wartość wprowadzonych zmian wykraczała poza pierwotne zobowiązania umowne. W konsekwencji roboty budowlane zakończyły się 879 dni po terminie, a ich koszt wyniósł 424 870,3 tys. zł i był o 88 456,4 tys. zł wyższy od pierwotnej wartości kontraktu. Spółka zlecała roboty dodatkowe wykraczające poza przedmiot zamówienia (zwiększenie liczby pięter garażu wielopoziomowego Szpitala), naruszając m.in. art. 140 ust. 1 Pzp. Jak wskazuje NIK, spółka nie przeprowadziła również dwóch obowiązkowych półrocznych przeglądów okresowych dwóch budynków.