Ketamina ratuje pacjentów z depresją oporną na leczenie, ale wciąż trudno o dostęp do tańszej wersji

Nowe badanie australijskich naukowców z UNSW Sydney i Black Dog Institute wykazało, że tania, generyczna ketamina jest skuteczna i bezpieczna w długotrwałym leczeniu ciężkiej depresji opornej na inne terapie. U niemal połowy pacjentów obserwowano poprawę nastroju utrzymującą się przez sześć miesięcy. Eksperci ostrzegają jednak, że mimo obiecujących wyników dostęp do tej formy leczenia pozostaje ograniczony z powodu braku finansowania.

Ketamina od lat budzi zainteresowanie naukowców jako potencjalny przełom w leczeniu depresji. Najnowsze badanie opublikowane w Journal of Affective Disorders potwierdza, że jej tania, generyczna forma – tzw. racemiczna ketamina – skutecznie łagodzi objawy depresji opornej na leczenie (TRD) nawet przez pół roku.

Zespół z UNSW Sydney i Black Dog Institute przeanalizował dane 65 pacjentów leczonych generyczną ketaminą w latach 2021–2024.

U ponad jednej trzeciej osób poprawa była widoczna już po ośmiu tygodniach terapii, a po sześciu miesiącach pozytywną reakcję odnotowano u 44,2 proc. pacjentów. Ponad jedna czwarta (26,2 proc.) osób znalazła się w remisji, a u 73 proc. zauważono spadek skłonności samobójczych i lepszą jakość życia.

Pacjenci, którzy wcześniej nie reagowali na żadne terapie, odzyskują nadzieję, a poprawa nastroju utrzymuje się przez wiele miesięcy.

Pacjenci przyjmowali ketaminę w formie zastrzyków lub doustnie – od dwóch razy w tygodniu do raz na trzy tygodnie, w zależności od indywidualnej reakcji. Terapia trwała od dwóch do sześciu miesięcy, w warunkach ambulatoryjnych i stacjonarnych w trzech klinikach sieci CARE.

Co ważne, w trakcie leczenia lekarze stosowali specjalne narzędzie KETAMINE SUPPLEMENT SHORT, które pozwalało monitorować skutki uboczne i bezpieczeństwo terapii.

W Australii zatwierdzoną formą terapii jest opatentowany spray do nosa Spravato (S-ketamina), który w tym roku został dodany do programu refundacyjnego PBS. Jedna dawka kosztuje od 500 do 900 dolarów, jednak pacjenci w ramach PBS płacą tylko 31,60 dolara.

Tymczasem generyczna ketamina racemiczna, stosowana poza oficjalnymi wskazaniami, kosztuje zaledwie 5–20 dolarów za dawkę.

Problem w tym, że tylko jedna jest dotowana przez rząd.

Choć wyniki są bardzo obiecujące, badacze zwracają uwagę, że brak mechanizmu regulacyjnego i finansowego utrudnia szerokie stosowanie generycznej ketaminy. Lek nie ma komercyjnego sponsora, co oznacza, że nie może przejść formalnej procedury zatwierdzenia przez Therapeutic Goods Administration (TGA) – warunku koniecznego, by trafić na listę refundacyjną Medicare.

Kolejnym wyzwaniem jest uzyskanie finansowania leczenia z Medicare, aby każdy, kto go potrzebuje, miał do niego dostęp.