Darmowa szczepionka przeciw pneumokokom w Polsce już nie chroni dzieci. Konieczna natychmiastowa aktualizacja kalendarza

Bezpłatna, 10-walentna szczepionka przeciw pneumokokom (PCV10), stosowana obecnie w Programie Szczepień Ochronnych (PSO), nie zapewnia już skutecznej ochrony dzieciom w Polsce – alarmują czołowi polscy eksperci. Ich zdaniem konieczna jest natychmiastowa aktualizacja kalendarza szczepień i wprowadzenie nowszych preparatów obejmujących dominujące, niebezpieczne serotypy bakterii, w tym groźny i oporny na antybiotyki serotyp 19A.

Obowiązkowa i bezpłatna szczepionka PCV10, finansowana przez państwo od 2017 roku, miała chronić dzieci przed 10 najgroźniejszymi serotypami pneumokoków. Jednak rzeczywistość epidemiologiczna znacząco się zmieniła. Jak wskazuje prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, szczepionka ta nie chroni już przed serotypami dominującymi obecnie w Polsce, przede wszystkim 19A i 3.

Serotyp 19A to obecnie najczęstszy szczep wywołujący inwazyjną chorobę pneumokokową (IChP) w Polsce. Według prof. Anny Skoczyńskiej z KOROUN, ten pojedynczy serotyp odpowiada już za ponad 30% wszystkich przypadków IChP u dzieci do 5. roku życia. Co gorsza, aż 83% szczepów 19A jest wielolekoopornych, co oznacza, że leczenie infekcji staje się coraz mniej skuteczne.

Szczepionka PCV10 nie zawiera serotypu 19A, co oznacza, że dzieci szczepione w Polsce mogą być pozornie chronione, a w rzeczywistości są bezbronne wobec najbardziej niebezpiecznych szczepów pneumokoków.

Jak wynika z analiz prof. Skoczyńskiej, w 2016 roku PCV10 obejmowała 55% serotypów wywołujących IChP, a w 2024 r. już tylko… 2,3%. Równocześnie, dostępne w Europie nowoczesne szczepionki – PCV13, PCV15 i PCV20 – oferują znacznie większą ochronę:

• PCV13: redukcja zakażeń o 52%

• PCV15: redukcja o 58,6%

• PCV20: redukcja aż o 66,7%

Dodatkowo, nowoczesne preparaty pozwalają zapobiegać 91,3% zakażeń wielolekoopornych (w przypadku PCV15 i PCV20).

Prof. Ernest Kuchar z WUM zauważa, że sytuacja Polski przypomina USA sprzed lat, gdzie wzrost zachorowań po wprowadzeniu szczepionki 7-walentnej zmusił rząd do aktualizacji programu. – Ameryka czekała 7 lat. My czekamy już 8. To najwyższy czas na działanie – apeluje Kuchar.

Obecnie PCV10 stosowana jest już tylko w trzech krajach Europy: Polsce, Serbii i na Malcie. Inne państwa postawiły na nowsze, skuteczniejsze preparaty, odpowiadające aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

Lekarze ostrzegają, że odwlekanie decyzji może prowadzić do dramatycznych skutków. Inwazyjna choroba pneumokokowa, obejmująca sepsę, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i ciężkie zapalenie płuc, zagraża życiu dzieci i może pozostawić trwałe uszczerbki na zdrowiu – zwłaszcza neurologiczne i oddechowe.

Zmiany w PSO popierają m.in.:

• Polskie Towarzystwo Pediatryczne

• Polskie Towarzystwo Wakcynologii

• Zespół ds. Szczepień przy Ministerstwie Zdrowia

• Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych

Prof. Jackowska rekomenduje, aby od 1 stycznia 2026 r. do PSO wprowadzono szczepionkę zawierającą serotyp 19A. W przetargu powinny znaleźć się trzy nowoczesne preparaty: PCV13, PCV15 i PCV20.

Szczególną ochroną powinny zostać objęte:

• wcześniaki

• dzieci z grup ryzyka (5–19 lat)

• dzieci po przeszczepach, z usuniętą śledzioną lub z upośledzoną odpornością

  Reklama

Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że rekomendacje ekspertów będą analizowane, a decyzje – w miarę dostępnych środków – wdrażane do programu szczepień. Jednak czas gra na niekorzyść najmłodszych pacjentów.