Ciche epidemie rosną w siłę. Profilaktyka i adherencja mogą uratować zdrowie milionów Polaków

Ciche epidemie, takie jak otyłość, nadciśnienie, cukrzyca czy depresja, dotykają milionów Polaków i często rozwijają się bezobjawowo. Eksperci podkreślają, że kluczowe znaczenie mają profilaktyka, adherencja i kompetencje zdrowotne, które mogą ograniczyć skalę problemu. Dane pokazują, że brak świadomości i niewłaściwe leczenie nadal pozostają jednymi z największych wyzwań systemu ochrony zdrowia.

Ciche epidemie to choroby przewlekłe, które rozwijają się latami bez wyraźnych objawów. Należą do nich m.in. choroby sercowo-naczyniowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, depresja czy nowotwory.

W momencie diagnozy często okazuje się, że organizm jest już poważnie uszkodzony. Dlatego epidemiologia obejmuje dziś nie tylko choroby zakaźne, ale także te przewlekłe, które rozprzestrzeniają się w społeczeństwie na masową skalę.

Jednym z najpoważniejszych problemów jest otyłość, która nie jest wyborem, lecz przewlekłą chorobą.

W 2024 roku aż 55,6% polskich pracowników miało nadwagę lub otyłość, a prognozy wskazują, że do 2035 roku problem dotknie ponad 35% mężczyzn i 25% kobiet.

Otyłość prowadzi do poważnych powikłań:

• cukrzycy typu 2,
• chorób sercowo-naczyniowych,
• nowotworów,
• problemów z układem ruchu.

Na świecie w 2023 roku z jej powodu zmarło ponad 5 milionów osób, w Polsce około 42 tysiące.

Wysoki poziom cholesterolu, zwłaszcza LDL, przez lata nie daje objawów, ale stopniowo niszczy naczynia krwionośne.

Dane Medicover pokazują, że 48% pracowników ma podwyższony cholesterol.

Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Bożena Walewska-Zielecka:

To jeden z głównych czynników ryzyka zawału serca i udaru mózgu.

Nadciśnienie tętnicze to kolejna choroba cywilizacyjna, która dotyczy niemal co trzeciej osoby w Polsce.

Nieleczone prowadzi do uszkodzeń:

• serca,
• mózgu,
• nerek.

W skali globalnej powikłania nadciśnienia odpowiadają za aż 11 milionów zgonów rocznie.

Eksperci są zgodni: kluczowa jest profilaktyka zdrowotna.

Najważniejsze działania to:

• regularne badania,
• monitorowanie ciśnienia i cholesterolu,
• zdrowa dieta,
• aktywność fizyczna.

Program Zdrowa OdWaga realizowany przez Medicover pokazał, że zmiana stylu życia może obniżyć ryzyko sercowo-naczyniowe nawet o 18,9% w grupie wysokiego ryzyka.

Ciche epidemie dotyczą także psychiki.

Ponad 50% pracowników doświadcza przeciążenia psychicznego, a liczba zwolnień lekarskich rośnie:

• zaburzenia lękowe: +81%,
• zaburzenia adaptacyjne: +70%.

Jednocześnie rośnie liczba wizyt u specjalistów:

• konsultacje psychiatryczne: +87%,
• psychologiczne: +37%.

Adherencja to współpraca pacjenta z lekarzem i przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.

Jej brak prowadzi do poważnych konsekwencji:

• nieskutecznego leczenia,
• powikłań chorób,
• antybiotykooporności.

To zjawisko bywa określane jako „niewidzialna epidemia”, która obciąża system ochrony zdrowia.

Równie ważny jest alfabetyzm zdrowotny (health literacy), czyli umiejętność rozumienia i wykorzystywania informacji medycznych.

Prof. dr hab. n. med. Bożena Walewska-Zielecka podkreśla:

To właśnie edukacja może realnie zmniejszyć skalę cichych epidemii w Polsce.