„Bezpieczny medyk to bezpieczny pacjent” – mocna deklaracja po tragedii w Krakowie. Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Medyków o rejestrze agresji, klauzuli no-fault i zmianach w prawie

Rok po zabójstwie lekarza w Krakowie i po śmierci ratownika medycznego w Siedlcach Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Medyków przyjął w Krakowie wspólną deklarację „Bezpieczny pacjent = bezpieczny medyk”. Senatorowie, przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości, samorządu lekarskiego i Policji dyskutowali o rejestrze agresji, mapie zagrożeń, klauzuli no-fault i rozszerzeniu ochrony prawnej medyków.

27 lutego 2025 r. w Krakowie odbyło się wyjazdowe posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Bezpieczeństwa Medyków. Spotkanie miało wymiar symboliczny i merytoryczny. Poprzedziło je uczczenie pamięci śp. dr. Tomasza Soleckiego, specjalisty ortopedii i traumatologii oraz chirurgii ręki, pracownika Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, który 29 kwietnia 2025 r. zginął tragicznie podczas dyżuru z ręki nożownika.

Wcześniej, w styczniu 2025 r., w Siedlcach zginął ratownik medyczny, również śmiertelnie ugodzony nożem przez pacjenta.

Delegacje Senatu, Ministerstwa Sprawiedliwości i samorządu lekarskiego złożyły wieńce na grobie lekarza. W obradach uczestniczyli senatorowie Jerzy Fedorowicz, Władysław Komarnicki, Monika Piątkowska i Joanna Sekuła.

Z inicjatywy przewodniczącej zespołu senator Agnieszki Gorgoń-Komor tematem obrad stało się fundamentalne założenie: bezpieczny medyk to bezpieczny pacjent.

Otwierając posiedzenie, senator Agnieszka Gorgoń-Komor jasno określiła cel spotkania:

Wiceprzewodnicząca zespołu senator Monika Piątkowska podkreśliła konieczność współpracy z praktykami systemu ochrony zdrowia:

I wskazała trzy obszary wymagające pracy: skuteczność obecnych rozwiązań prawnych, bezpieczeństwo instytucjonalne i organizacyjne oraz systemowe ujęcie relacji lekarz–pacjent.

Drugi wiceprzewodniczący zespołu senator Władysław Komarnicki zwrócił uwagę na większą wrażliwość i szybszą reakcję służb po działaniach Ministerstwa Sprawiedliwości:

Kulminacją obrad było podpisanie wspólnej deklaracji „Bezpieczny pacjent = bezpieczny medyk”. Jej treść stanowi kompleksowy program działań na rzecz bezpieczeństwa medyków i pacjentów:

Deklaracja łączy postulaty legislacyjne, organizacyjne i edukacyjne. Rejestr agresji wobec medyków i mapa zagrożeń mają umożliwić analizę skali zjawiska bez piętnowania pacjentów.

W deklaracji „Bezpieczny medyk to bezpieczny pacjent” wskazano wprowadzenie skali BVC (Brøset Violence Checklist) w systemie SWD PRM i na SOR. To proste narzędzie, używane głównie w psychiatrii, pomaga przewidzieć ryzyko agresywnego zachowania pacjenta w ciągu najbliższych 24 godzin i szybciej reagować, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli.

Skala obejmuje sześć zachowań:

• dezorientację,
• drażliwość,
• hałaśliwość,
• groźby werbalne,
• groźby fizyczne,
• ataki na przedmioty.

Każde oceniane jest punktowo – 0 oznacza brak problemu, 1 jego wystąpienie. Suma punktów pokazuje poziom ryzyka: 0 – niski, 1 – umiarkowany, 2 lub więcej – wysokie.

Dzięki BVC personel medyczny może szybciej podjąć działania zapobiegawcze, np. zwiększyć nadzór czy wezwać wsparcie. To prosty, ale skuteczny sposób, by zwiększyć bezpieczeństwo medyków i pacjentów w szpitalach.

Jednym z kluczowych tematów była klauzula „wyższego dobra”, czyli system no-fault. Zakłada on, że w przypadku zdarzenia niepożądanego pacjent może otrzymać rekompensatę bez konieczności wykazywania winy konkretnej osoby. Rozwiązanie to nie znosi odpowiedzialności zawodowej ani karnej, ale dotyczy odpowiedzialności cywilnej.

Senator Agnieszka Gorgoń-Komor przedstawiła dane dotyczące społecznej oceny tego rozwiązania. 77 proc. ankietowanych uznało, że klauzula no-fault poprawi bezpieczeństwo lekarzy, a 51 proc. – pacjentów. Ponad połowa badanych stwierdziła, że lekarze nie powinni ponosić odpowiedzialności karnej za nieumyślne działania niepożądane.

W trakcie dyskusji zastanawiano się, czy zaostrzenie kar rzeczywiście poprawi bezpieczeństwo medyków. Wskazywano, że system no-fault może służyć obu stronom i sprzyjać analizie zdarzeń niepożądanych bez stygmatyzacji.

Perspektywę ciągłości zmian prawnych przedstawił senator Adam Bodnar, minister sprawiedliwości w latach 2023–25. Przypomniał, że w lipcu 2025 r., w reakcji na rosnącą liczbę przypadków agresji słownej i fizycznej wobec członków zespołów ratownictwa medycznego oraz personelu SOR, wydał wytyczne w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa popełniane na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych, pierwszej pomocy i czynności ratunkowych. Omówił także nowelizacje kodeksu postępowania karnego i kodeksu wykroczeń, które mają umożliwić szybszą i skuteczniejszą ochronę.

O aktualnych pracach legislacyjnych mówił prof. Andrzej Matyja, przewodniczący Zespołu ds. Wzmocnienia Bezpieczeństwa Osób Wykonujących Zawód Medyczny w Ministerstwie Sprawiedliwości. Przytoczył definicję agresji:

Podkreślił realizm podejścia zespołu:

Zaapelował również o odpowiedzialność w debacie publicznej i w mediach, ponieważ eskalacja agresywnego języka sprzyja realnej przemocy.

Komendant wojewódzki Policji w Krakowie insp. Artur Bednarek przedstawił działania podejmowane w Małopolsce. Zwrócił uwagę na wzrost liczby interwencji wobec młodych osób pod wpływem wielu substancji psychoaktywnych, stanowiących zagrożenie dla medyków i służb porządkowych. W 2025 r. polska Policja zabezpieczyła 50 ton narkotyków, a skala zjawiska rośnie.

Komendant wskazał na konieczność właściwego zabezpieczenia szpitali i prowadzenia szkoleń z postępowania w ekstremalnych sytuacjach ataku na personel, deklarując gotowość do wspierania służb medycznych.

Wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej dr Klaudiusz Komor zwrócił uwagę na konieczność równoległych działań edukacyjnych:

Poinformował, że „Gazeta Lekarska” przygotowała poradnik „Bezpieczny lekarz”, a na stronie Naczelnej Rady Lekarskiej dostępne są filmy instruktażowe dotyczące zachowania w sytuacjach zagrożenia.

O osobistym wymiarze tragedii mówił dr Rafał Solecki, brat zamordowanego lekarza. Przypomniał okoliczności zabójstwa, szczegóły śledztwa oraz starania rodziny o sprawiedliwe rozstrzygnięcia, apelując do Ministerstwa Sprawiedliwości o ich zapewnienie.

Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zadeklarował współpracę samorządu.

Podsumowaniem dyskusji było przyjęcie wspólnej deklaracji. W jej centrum pozostaje zasada, że bezpieczny medyk to bezpieczny pacjent. Uczestnicy obrad zgodzili się, że sam rejestr zdarzeń niepożądanych nie rozwiąże problemu. Konieczna jest analiza przyczyn, deeskalacja agresji, jasne procedury zgłaszania incydentów, szkolenia oraz skuteczna ochrona prawna. Tylko wówczas bezpieczeństwo medyków stanie się realnym fundamentem bezpieczeństwa pacjentów.