Święta z dializą: jak jeść bezpiecznie i pysznie. Wigilijne wskazówki i przepis od specjalistów

Wigilia może być tradycyjna i bezpieczna dla osób dializowanych. Przemyślane menu, zamienniki o niższej zawartości potasu i fosforu oraz kontrola soli pozwalają zjeść ulubione potrawy bez narażania zdrowia. Dzięki współpracy ekspertów Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Moje Nerki oraz Fresenius NephroCare w artykule znajdziesz wskazówki dietetyków i sprawdzony przepis na świąteczną rybę.

U osób z chorobami nerek sposób planowania posiłków decyduje o ich bezpieczeństwie w święta. 

Odpowiednia ilość energii, właściwy dobór białka oraz ograniczanie potasu, fosforu i sodu to podstawa, o której wspomina dietetyk Małgorzata Szczypkowska. Wyjaśnia, że białko może być w pełni wykorzystane przez organizm tylko wtedy, gdy jednocześnie dostarczana jest odpowiednia ilość energii, a dobrym, bezpiecznym składnikiem świątecznych potraw jest białko jaja kurzego.

W wielu tradycyjnych potrawach kryją się składniki bogate w potas, fosfor lub sód. Eksperci radzą, by ziemniaki zastąpić kalafiorem, a suszone owoce świeżymi jabłkami lub gruszkami. 

To, co często „doprawia” święta, może szkodzić w pacjentom z przewlekłą chorobą nerek.

Warto wybierać tłuszcze roślinne zamiast smalcu, a także ograniczać wędliny i wyroby cukiernicze zawierające twarde margaryny.

Specjaliści rekomendują, by w świątecznym menu postawić na tłuszcze roślinne, takie jak oliwa z oliwek, olej lniany czy rzepakowy, a także na chude mięso i ryby o niskiej zawartości fosforu i potasu. Sprawdzi się morszczuk czy dorsz. 

Bezpiecznym wyborem będą warzywa o niższej zawartości potasu, na przykład świeży ogórek lub gotowany kalafior, oraz świeże owoce, jak jabłka i gruszki. Osoby dializowane powinny ograniczyć warzywa wysokopotasowe, w tym buraki i ziemniaki, lepiej też zrezygnować z produktów instant, nadmiaru soli, słodkich napojów i gazowanych napojów.

Wśród produktów mlecznych warto sięgać po twaróg chudy lub półtłusty. Równocześnie należy unikać boczku, kiełbas i przetworzonych wędlin, a także konserw mięsnych i rybnych. 

Niekorzystne będą również wyroby cukiernicze, zwłaszcza te zawierające twarde margaryny, oraz suszone owoce.

Poniższy przepis został opracowany tak, by lepiej odpowiadał potrzebom osób dializowanych.

Składniki (na 2 porcje)
Dorsz, filet bez skóry - ok. 160 g. Marchew - 100 g. Cebula - 60 g. Białka jaj - 60 g. Jogurt naturalny - 40 g. Olej roślinny/oliwa - 20 g. Przyprawy: sól, pieprz.

Sposób przygotowania
Filet oczyścić, umyć i podzielić. Cebulę obrać, pokroić w drobną kostkę i zeszklić na odrobinie oliwy. Marchew umyć i zetrzeć na tarce o dużych oczkach, po czym dodać do cebuli i krótko podsmażyć. Porcje ryby oprószyć solą i pieprzem, ułożyć w naczyniu żaroodpornym posmarowanym olejem. Białka jaj ubić, połączyć z jogurtem i warzywami, doprawić do smaku. Masę wyłożyć na rybę. Zapiekać w piekarniku rozgrzanym do 180°C, do ścięcia i lekkiego zrumienienia.

Uwaga: jeśli pacjent ma problem z wysokim potasem, należy zastosować podwójne gotowanie marchewki, by zmniejszyć jego zawartość.

Wartość odżywcza 1 porcji (orientacyjnie)
204 kcal; 18 g białka; 170 mg fosforu; 589 mg potasu.

Wskazówka dietetyka: przy komponowaniu świątecznego menu należy pamiętać o odpowiedniej podaży energii, by organizm mógł efektywnie wykorzystać białko i nie sięgał do własnych rezerw.

Eksperci są zgodni: rozsądne modyfikacje i znajomość zasad pozwalają świętować bezpiecznie. To nie rezygnacja z tradycji, lecz jej uważna adaptacja. Dzięki prostym zamiennikom i kontroli składników można przygotować barszcz bez zbyt słonego bulionu, pierogi z nadzieniem mięsnym lub rybnym o niższej zawartości fosforu czy sałatki oparte na warzywach niskopotasowych. Najważniejsze, by decyzje kuchenne szły w parze z zaleceniami zespołu prowadzącego dializoterapię.