Polacy starzeją się i chorują psychicznie

W Polsce obecnie  najbardziej istotne problemy zdrowotne to galopująca liczba osób z zaburzeniami psychicznymi, które często korzystają ze zwolnień lekarskich oraz starzejące się społeczeństwo. Rząd w najbliższych latach planuje kształcić  kadry medyczne w tych obszarach 

Do konsultacji społecznych trafił projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia polityki publicznej „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r. Projektowany dokument strategiczny ma stanowić kontynuację planu „Policy Paper dla ochrony zdrowia na lata 2014-2020. Krajowe ramy strategiczne”. 

Jako argument dla rozwoju ochrony zdrowia rząd podaje postęp chorób cywilizacyjnych, którym w znacznym mierze można zapobiec dzięki zdrowemu stylowi życia. Istotnym problemem, na który Rada Ministrów zwraca uwagę, jest także brak medycznych, który w konsekwencji powoduje utrudnioną dostępność do świadczeń obywateli. Dlatego jednym z priorytetów jaki w najbliższym czasie ma realizować Rada Ministrów, jest zwiększenie dostępu obywatelom do usług medycznych oraz informatyzacja ochrony zdrowia. 

Rozwój domowych form opieki 

W związku z powyższym podmioty medyczne otrzymają  wsparcie infrastrukturalne. Rząd ma również kłaść nacisk na deinstytucjonalizację ochrony zdrowia i rozwój form opieki środowiskowej, w tym rozwój form opieki dziennej i domowej. 

Rząd wskazuje, że finansowanie zadań wynikających z ram strategicznych rozwoju ochrony zdrowia będzie pochodziło ze ze środków budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz środków UE. 

Jako dwa główne palące obszary zmian i reform w ochronie zdrowia, rząd podaje opiekę psychiatryczną i opiekę długoterminową. Wszystko przez to, że w Polsce lawinowo rośnie liczba osób z zaburzeniami psychicznymi a jednocześnie społeczeństwo starzeje się. 

Otóż, wyniki badań prowadzonych w Europie wskazują, że każdego roku 164,8 miliona mieszkańców Unii Europejskiej (38,2 proc.) cierpi z powodu zaburzeń zdrowia psychicznego. Jak wynika z raportu, najczęstszymi zaburzeniami zdrowia psychicznego są: zaburzenia lękowe (14 proc.), bezsenność ( 7 proc.), depresja (6,9 proc.), zaburzenia somatyczne (6,3 proc.), zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu oraz substancji psychoaktywnych  (4 proc.) ADHD (5 proc.) u dzieci i młodzieży, demencja (1-30 proc. w zależności od wieku).

Galopująca liczba samobójstw

 

Rząd podaje w strategii, że wzywaniem dla Polski jest zminimalizowanie liczby samobójstw, zwłaszcza wśród mężczyzn. Samobójstwa są najczęściej pokłosiem depresji. WHO przewiduje, że w ciągu najbliższych 20 lat depresja stanie się najczęstszym problemem zdrowotnym. Depresja jest jednym z zaburzeń psychicznych uniemożliwiających prawidłowe codzienne funkcjonowanie

Co ciekawe, z dokumentu rządowego wynika, że w strukturze wydatków ogółem na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy w 2018 r. ZUS, grupą chorobową generującą najwyższe świadczenia były zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania.

Dla porównania: choroby układu kostno-stawowego, mięśniowego i tkanki łącznej generowały odpowiednio – 14,3 proc. ogółu wydatków, choroby związane z okresem ciąży, porodu i połogu – 13,2 proc. , urazy, zatrucia i inne określone skutki działania czynników zewnętrznych – 12 proc. 

600 tyś. młodych ludzi z zaburzeniami psychicznymi

Rząd podaje także, że rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych dotyczy około 10 proc.  populacji dzieci i młodzieży co oznacza, że w Polsce ponad 600 tys. osób poniżej 18 roku życiawymaga zapewnienia profesjonalnej opieki.

Poważnym problemem systemu opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży w Polsce jest regionalne zróżnicowanie dostępu do poszczególnych typów świadczeń. Szczególnie trudna sytuacja jest obecnie w województwie podlaskim, w którym brakuje oddziału całodobowego dla dzieci i młodzieży. 

Rząd w dokumencie zwraca także uwagę na negatywne skutki epidemii COVID-19 dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, co jest związane z czynnikami takimi jak m.in.: 

izolacja (w tym izolacja od członków rodziny, środowiska szkolnego oraz rówieśniczego) narastanie różnic społecznych (uczniowie pochodzących ze środowisk dotkniętych ubóstwem mogą szczególnie mocno odczuć zarówno społeczne jak i zdrowotne skutki zamknięcia placówek oświatowych)

600 dodatkowych psychiatrów

Dlatego  jednym z celów zaplanowanych działań jest systematyczne likwidowanie łóżek w dużych szpitalach psychiatrycznych przy jednoczesnym ich rozwoju w oddziałach psychiatrycznych funkcjonujących przy szpitalach wielospecjalistycznych. 

Do końca 2025 r. rząd chce zwiększyć liczbę psychiatrów dorosłych o co najmniej 600 specjalistów.  Do końca 2021 r. rząd planuje zwiększyć liczbę asystentów zdrowienia w centrach zdrowia psychicznego (docelowo po dwóch asystentów w każdym centrum zdrowia psychicznego, a co najmniej jeden asystent w każdym centrum).  Od 2022 r. rząd chce umożliwić wspieranieprzygotowania zawodowego do pełnienia funkcji przez asystentów zdrowienia.  Do końca 2025 r. rząd planuje zwiększeie łącznej liczby terapeutów środowiskowych (proponowane uruchomienie studiów licencjackich od 2022 r., z zachowaniem uprawnień przez osoby, które nabyły uprawnienia w oparciu o dotychczasowe rozwiązania), psychoterapeutów, terapeutów zajęciowych oraz pielęgniarek psychiatrycznych zatrudnionych w podmiotach finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. 

LICZBA PSYCHIATRÓW Z PODZIAŁEM NA WOJEWÓDZTWA

 

Kolejnym istotnym wyzwaniem opisanym w „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030  jest wzmicnienie opieki długoterminowej. Osoby starsze, tj. osoby w wieku co najmniej 60 lat1 w 2020 r. stanowiły ponad 9,8 mln (ponad 25proc., w tym niemal 29 proc. kobiety, a 22 proc. mężczyźni) z niemal 38,3-milionowej populacji Polski.

Jedna czwarta Polski to seniorzy

Ludność Polski jest obecnie przeciętnie młodsza niż ludność większości krajów Unii Europejskiej , ale – jak wynika z prognozy Eurostatu – ta korzystna dla Polski różnica będzie stopniowo zanikać. W połowie XXI w. zarówno mediana wieku, jak i odsetek osób w wieku 65 lat i więcej będą w Polsce wyraźnie wyższe od przeciętnych wartości dla krajów UE5. Na tle UE sytuacja demograficzna Polski zmienia się więc bardzo dynamicznie, gdyż z kraju o stosunkowo młodej populacji, Polska w 2050 r. stanie się najprawdopodobniej siódmym najstarszym krajem w UE. 

Dlatego jednym z celów rządu w najbliższych latach będzie kształcenie kadr w opiece długoterminowej. Rada Ministrow planuje m.in. podniesienie kompetencji minimum 1500 opiekunów medycznych w zakresie opieki nad osobami starszymi wymagającymi wsparcia w codziennym funkcjonowaniu – do końca 2030