Państwowa Inspekcja Sanitarna planuje zwiększyć zakres ochrony pracowników oczyszczalni ścieków

Państwowa Inspekcja Sanitarna, wraz z Instytutem Medycyny Pracy i Centralnym Instytutem Ochrony Pracy - PIB podjęła działania wzmacniające zdrowie i odporność pracowników oczyszczalni ścieków, narażonych na czynniki biologiczne. Mowa tutaj m.in. o zmutowanym wirusie polio, którego obecność w Polsce stwierdzono w 2024 roku.

Jak wskazuje Główny Inspektor Sanitarny, od 2002 roku Europa jest wolna od zakażeń wirusem polio. Dwa ostatnie zachorowania na niego odnotowano w 1982 i 1984 roku. Jednak w 2024 roku w próbkach ścieków komunalnych pobranych w dwóch polskich miastach wykryto obecność zmutowanego wirusa polio. Takiego samego odkrycia dokonano w Hiszpanii, Niemczech, Finlandii oraz Anglii. Dlatego też Państwowa Inspekcja Sanitarna, zgodnie z wytycznymi WHO, podejmuje działania zapobiegające jego rozprzestrzenianiu. 

Szczegółowe wymagania w zakresie ochrony pracowników eksponowanych na czynniki biologiczne zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Zgodnie z nim pracodawca ma obowiązek:

• stosowania  wszelkich  dostępnych  środków  zapobiegawczych eliminujących  lub ograniczających  stopień  zagrożenia  ze strony  szkodliwych czynników biologicznych (do tej grupy obowiązków można zaliczyć profilaktykę w postaci szczepień ochronnych);
• ograniczania liczby pracowników narażonych lub potencjalnie narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego;
• zapewnienia pracownikom środków ochrony zbiorowej lub w przypadku gdy w inny sposób nie można uniknąć narażenia, środków ochrony indywidualnej, odpowiednich do rodzaju i poziomu narażenia.

Za najważniejsze działanie przeciwdziałające zakażeniom GIS uważa szczepienia ochronne. Na polio nie istnieją skuteczne środki lecznicze, a leczenie przebiega objawowo, dlatego tak duży nacisk kładzie się na szczepienia. 

Inspektor wskazuje, że szczepienie można uzupełnić, korzystając ze szczepień oferowanych przez zakład pracy albo z konsultacji u lekarza rodzinnego, który zaleci profilaktyczne szczepienie przeciwko polio osobom w przeszłości nieszczepionym i inne szczepienia, w ramach kalendarza szczepień dla dorosłych. Dostępny jest on tutaj.

GIS podkreśla, że dodatkowym elementem zapobiegania transmisji wirusa polio i jego mutacji jest właściwe postępowanie w zakładach pracy, których pracownicy są narażeni na kontakt ze ściekami. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi jako podstawowe środki profilaktyczne wymienia:

• zmianę ubrań na robocze;
• rozdział odzieży roboczej od prywatnej;
• odpowiednie postępowanie z odzieżą roboczą, w tym pranie z dezynfekcją zapewnione przez pracodawcę w wyspecjalizowanej pralni;
• branie prysznica po zakończeniu zmiany roboczej;
• higieniczne mycie i dezynfekcja rąk po każdej czynności wykonywanej w kontakcie ze ściekami i przed wejściem do pomieszczeń socjalnych, sanitarnych i biurowych;
• mycie i dezynfekcja rąk przed spożywaniem posiłków, piciem napojów i paleniem wyrobów tytoniowych;
• zakaz wchodzenia w zabrudzonej odzieży roboczej do pomieszczeń socjalnych (jadalnia);
• utrzymywanie czystości w pomieszczeniach pracy, ze szczególnym uwzględnieniem pomieszczeń socjalnych i sanitarnych oraz powierzchni często dotykanych przez pracowników (np. klamki, dotykowe pokrętła w bateriach, czy włączniki elektryczne);
•  stosowanie środków ochrony indywidualnej i odpowiednie postępowanie z nimi.

Pracodawcy z kolei powinni zarówno nadzorować przestrzeganie przez pracowników wyżej wymienionych zasad higieny, jak i stosowanie się do przedstawionych procedur. Ponadto powinni oni podjąć działania zmniejszające rozprzestrzenianie się bioareozolu oraz zmniejszenie jego wytwarzania w okolicach oczyszczalni.