Kompulsywne zakupy przed świętami, jak ich uniknąć?

Pierwszy z nich to magia lewej liczby… - mówi Jakub B. Bączek. – Ile razy zdarzyło Wam się stwierdzić, że produkt za 199 złotych kosztuje tylko stówkę, mimo że logika kompletnie temu przeczy? Nie czujcie się głupio. To typowy mechanizm psychologiczny powszechnie wykorzystywany przez sklepy i producentów. Okazuje się, że mamy po prostu tendencję do zwracania uwagę przede wszystkim na cyfrę, która znajduje się po lewej stronie. W ten sposób wydaje nam się, że produkt jest tańszy niż w rzeczywistości. 

to umieszczanie kuszących drobiazgów przy kasie. Tutaj działa na nas z kolei silnie mechanizm kontrastu. Skoro już wydaliśmy kilkaset złotych, co nam szkodzi dołożyć na taśmę jeszcze jakieś dodatkowe czekoladki, dodatkowy kremik z Mikołajem na opakowaniu czy sztuczny śnieg w spreju, skoro jest w promocji? Szacuje się, że nie tylko w święta, ale i w ciągu całego roku bardzo regularnie na takie impulsywne i kompletnie niepotrzebne zakupy wydajemy łącznie równowartość przyzwoitego kilkudniowego urlopu. Czy warto?

to mechanizm opisany w „Pułapkach myślenia” przez noblistę, psychologa Daniela Kahnemana. Okazuje się, że niesamowicie silny jest w nas żal po rzeczy, której nie kupiliśmy, znacznie większy niż radość z jej posiadania. I to właśnie to poczucie żalu motywuje nas do działania. Dlatego właśnie otaczają nas tak mocno oddziałujące na emocje reklamy oraz kuszące rabaty – abyśmy poczuli żal, że ich nie posiadamy, zupełnie jak po stracie czegoś dla nas niezwykle ważnego – mówi Jakub B. Bączek.

Najważniejsze to uświadomić sobie, że nasza podatność na sztuczki marketingowe wynika z wewnętrznego głodu – zarówno fizycznego jak i psychicznego – mówi Jakub B. Bączek. – Najprostszy sposób, aby powstrzymać się od kompulsywnych zakupów? Iść na zakupy po jedzeniu i w dobrym humorze. Nie gwarantuje to każdorazowo sukcesu, ale jednak zwiększa się prawdopodobieństwo, że go odniesiemy.

Reklama

W takich sytuacjach pomaga przede wszystkim lista. Dla osób potrzebujących mocnych ram organizacji własnej polecam np. w przypadku zakupów prezentowych… tabelkę w excelu, koniecznie z podziałem na osoby, planowany wydatek i pomysły na prezenty. Gdy narzucimy sobie dla jednej osoby np. trzy prezenty, każdy w cenie do 50 złotych i mamy już pomysł, żeby był to jakiś kosmetyk, książka oraz jakiś ozdobny bibelot, uda nam się bez problemu powstrzymać od niepotrzebnych zakupów. A jeśli potrafilibyśmy jeszcze naszą listę zakupów podzielić również według sklepów, do których chcemy wejść i szukać prezentów według listy… jesteśmy wówczas na wygranej pozycji. A skoro mamy już listę, pójdźmy dalej i zabierajmy ze sobą na zakupy wyłącznie skrupulatnie odliczoną gotówkę zamiast karty kredytowej lub co gorsza debetowej – doradza Jakub B. Bączek.

Reklama

Gdy emocje opadną, a nasz mózg dostanie już porządnego kopa dopaminy, dzięki zakupowi i napatrzeniu się na niego, często dochodzą do głosu myśli zdroworozsądkowe: „po co to kupiłem?” oraz „czy do czegoś mi się to przyda?”. Wówczas warto wyzbyć się zawstydzenia i po prostu oddać produkt do sklepu. Bo co właściwie nas przed tym powstrzymuje? – pyta Jakub B. Bączek. – Głównie obawa przed byciem ocenionym przez pracownika sklepu lub innych klientów. 

Reklama

W końcu w święta nie chodzi o jakiś nowy rodzaj wyścigu zbrojeń, w którym najlepszym rodzajem karabinu jest liczba upieczonych pierniczków czy choinka rodem ze sklepu, na której każda bombka i ozdoba wiszą symetrycznie. Najważniejsze jest stworzenie atmosfery, do czego wystarczy trochę lampek, świąteczne piosenki w tle oraz zapach cytrusów czy pierników. Gwarantuję, że Wasze dzieci zapamiętają właśnie ten aspekt świąt, a nie to, czy prezenty były idealnie zapakowane, a na stole pojawiło się minimum 12 potraw, które dojadamy potem przez tydzień… –  mówi z przekonaniem Ciocia Tunia, artystka piosenki dziecięcej. – Dobrym sposobem, aby się rozluźnić i zapomnieć o troskach oraz presji społecznej jest natomiast zrobienie czegoś w domu razem – nie tylko wspólnego przygotowywania Wigilii, ale także wspólne śpiewy i tańce przy chwytliwych świątecznych melodiach. Nawet przy melodiach Cioci Tuni, bo czemu nie.

Reklama