HB-HTA - uciążliwość czy nowa jakość w zarządzaniu szpitalem

W Polsce każdy szpital podejmuje decyzje o wdrożeniu technologii (lekowych i nielekowych) zazwyczaj w oparciu o własne, czasem subiektywne kryteria. Wkrótce może się to zmienić, ponieważ pod koniec czerwca 2022 roku skończył się projekt, w którym wypracowano metodykę oceny technologii medycznych. Jest to narzędzie, które umożliwia szpitalom ocenę technologii medycznych zgodnie z obiektywnymi kryteriami oraz – co ważne – uwzględnia parametry specyficzne dla danego szpitala. Jednak, na własny koszt.

Czym jest HB-HTA?

HTA to inaczej ocena technologii medycznych. Powinna ona zawierać podsumowanie informacji dotyczących medycznych, społecznych oraz ekonomicznych i etycznych aspektów stosowania danej technologii medycznej. Z kolei HB-HTA to ocena technologii medycznych, przeprowadzona z perspektywy szpitala (uwzględniająca kontekst szpitala). 

HB-HTA jest istotnym narzędziem, wspierającym menedżerów w budowie mikroekonomicznej efektywności, ponieważ służy podejmowaniu racjonalnych decyzji inwestycyjnych w oparciu o evidence based medicine (EBM). Umożliwia również ocenę wpływu zakupu technologii na budżet szpitala. Mikroefektywność szpitali przekłada się ostatecznie na efektywność w skali makro (czyli na poziomie systemu opieki zdrowotnej), ponieważ rośnie efektywność wykorzystania ograniczonych zasobów. Narzędzie to stosowane jest na całym świecie, a niedługo HB-HTA może zostać wdrożone także w Polsce.

Posłuchaj także całej dyskusji w podkaście Polityki Zdrowotnej.

Rozmawia Karolina Hytrek-Prosiecka

Polityka Zdrowotna · HB - HTA UCIĄŻLIWOŚĆ CZY NARZĘDZIE DO LEPSZEGO ZARZĄDZANIA

Przygotowanie do wdrożenia HB-HTA

Od 1 stycznia 2019 roku do 30 czerwca 2022 roku trwały prace w projekcie badawczym “Wdrożenie systemu Hospital-Based HTA (HB-HTA) - Szpitalnej Oceny Innowacyjnych Technologii Medycznych”, finansowanym przez NCBiR w ramach Programu GOSPOSTRATEG. Projekt był realizowany przez zespół ekspertów z Narodowego Funduszu Zdrowia, Narodowego Instytutu Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego - Państwowy Instytut Badawczy oraz Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Jego celem było m.in. opracowanie metodyki oceny technologii medycznych oraz jej implementacja do systemu opieki zdrowotnej w Polsce.

Na kluczowe pytania dotyczące obecnego etapu prac nad wdrażaniem szpitalnej oceny technologii medycznych odpowiada Katarzyna Iłowiecka, koordynator projektu HB-HTA ze strony NFZ. Rozmawia Zuzanna Świerczek.

Jak wygląda obecnie wypracowany model HB-HTA w Polsce? Jak zmienił się od 2019 roku?

Rozpoczynając projekt wiedzieliśmy, że chcemy zwiększyć efektywność systemu opieki zdrowotnej przez wdrożenie metodologii oceny technologii medycznych na poziomie szpitala, jednak nie wiedzieliśmy, jak ostatecznie będzie ten model wyglądał. Dopiero analiza praktyk zarówno w Polsce, jak i na świecie, dała nam wiedzę, w jaki sposób ten model może wyglądać w polskiej rzeczywistości.

Badanie szpitali, przeprowadzone w 2019 r. przez NFZ, wykazało, że szpitale stosują różne praktyki wdrażania innowacji. Co ciekawe, badania praktyk, głównie europejskich, przeprowadzone przez jednego z partnerów projektu, potwierdziły jedynie, że nie ma jednego, sprawdzonego modelu wdrażania innowacji. Na podstawie wyników tych badań zespół projektowy opracował 6 różnych modeli teoretycznych wdrażania HB-HTA w Polsce, spośród których ostatecznie wyłoniono jeden, który uzyskał wstępną aprobatę Ministra Zdrowia. Celem tak zdefiniowanego modelu jest usprawnienie procesu wdrażania innowacji w systemie ochrony zdrowia przez upowszechnienie HB-HTA, co wpłynie na zwiększenie efektywności wydatkowania środków finansowych.

Czy pracując nad systemem umożliwiającym wdrożenie HB-HTA czerpali Państwo z doświadczeń innych państw, u których już szpitalna ocena technologii medycznych funkcjonuje? Jeśli tak, to na ile udało się zaadaptować zagraniczne doświadczenia?

W projekcie przeanalizowaliśmy dobre praktyki, które są stosowane głównie w Europie, ale również w Kanadzie i USA. Przeprowadziliśmy m.in. systematyczny przegląd piśmiennictwa poświęconego HB-HTA w Europie oraz w wybranych aspektach również w USA i Kanadzie. Dodatkowo korzystaliśmy z dorobku projektu AdHopHTA. To właśnie wnioski z analizy dobrych praktyk były podstawą do opracowania  sześciu modeli wdrażania HB-HTA w Polsce. Natomiast, weryfikacja tych modeli była już realizowana w ścisłej współpracy z ekspertami z polskich szpitali. Ich opinia jest nie do przecenienia i miała istotny wpływ na ostateczny kształt modelu wdrażania HB-HTA w Polsce.

W modelu wypracowanym w projekcie najważniejszymi aktorami są szpitale, bo to one wdrażają innowacje. Pozostałe instytucje wskazane w modelu mają je w tym wspierać.

Jak wygląda obecnie proces wdrożenia HB-HTA w Polsce?

Projekt zakończył się w czerwcu tego roku. W trakcie projektu przeprowadzono pilotaż w 7 szpitalach i powołano w nich jednostki HB-HTA. Liczymy, że szpitale te będą nadal stosować HB-HTA i będą źródłem dobrych praktyk dla innych, ponieważ każdy z nich sporządził w ramach udziału w projekcie raporty oceniające technologię medyczną.

Na stronie internetowej dedykowanej projektowi zamieściliśmy informacje o przebiegu prac projektowych oraz najważniejsze produkty, szczególnie metodykę HB-HTA. 

Dotychczas opublikowaliśmy ok. 30 publikacji popularyzujących ideę HB-HTA. Wypracowaliśmy również „Strategię wdrożenia HB-HTA”, która ma stanowić kompas dla działań podejmowanych w zakresie HB-HTA w Polsce. Strategia zostanie wkrótce przekazana do Ministra Zdrowia.

W jaki sposób system/jednostki HB-HTA w Polsce będą finansowane po jego wdrożeniu? Z jakich środków?

W zaproponowanym modelu zarekomendowaliśmy różne źródła finansowania, które już teraz są wykorzystywane przez szpitale, np. pochodzące ze środków unijnych czy grantów badawczych. Dodatkowym źródłem finansowania mogłyby być środki NFZ, przeznaczone na finansowanie pilotaży. Przewidzieliśmy również, że wdrożona i pozytywnie oceniona technologia medyczna mogłaby trafić na ścieżkę kwalifikacji świadczeń do koszyka świadczeń gwarantowanych, co poskutkowałoby jej finansowaniem ze środków publicznych.

Czy po wdrożeniu HB-HTA w Polsce powstanie jedna duża instytucja (na wzór AOTMiT), która będzie nadzorowała proces oceny innowacyjnych nielekowych technologii medycznych? Czy będą funkcjonować tylko zespoły przyszpitalne?

Model wykorzystuje potencjał i kompetencje instytucji, które już działają w systemie opieki zdrowotnej, modyfikując ich zadania. Takim dodatkowym zadaniem dla AOTMiT byłaby np. ewaluacja i standaryzacja metodyki HB-HTA, standaryzacja wymagań dotyczących jednostek HB-HTA w szpitalach oraz ich certyfikacja, promowanie idei szpitalnej oceny technologii medycznych oraz organizowanie szkoleń w tym zakresie.

Zadaniem NFZ byłoby dofinansowanie wdrażania innowacyjnych technologii w sposób kompatybilny z obecnymi rozwiązaniami (np. w ramach pilotaży).

Powyższe rozwiązanie wymaga zmiany przepisów, natomiast już dziś szpitale mogą powoływać zespoły czy jednostki HB-HTA w ramach własnych struktur organizacyjnych oraz wykorzystywać metodykę do oceny technologii medycznych. Metodyka jest do pobrania pod adresem: https://hbhta.pl/wyniki-projektu/.

Jakie mogą pojawić się zagrożenia na drodze wprowadzania HB-HTA w Polsce, które Państwo zidentyfikowali?

Przede wszystkim liczymy na to, że szpitale szybko dostrzegą korzyści wynikające ze stosowania szpitalnego HTA i będą je stosowały. Szczególnie liczymy na to, że oddolnie zostanie zbudowana sieć współpracy pomiędzy szpitalami, które już mają doświadczenie, ponieważ brały udział w pilotażu.

Ryzykiem są ograniczenia w wiedzy dotyczącej zastosowania HB-HTA. W projekcie przeszkoliliśmy ok. 50 osób - przedstawicieli szpitali włączonych do pilotażu, w tym analityków, przedstawicieli środowiska klinicznego, przedstawicieli administracji szpitali. Ponadto, w szkoleniu udział wzięli przedstawiciele Urzędów Wojewódzkich, Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia i innych instytucji, których zaangażowanie będzie istotne we wdrażaniu HB-HTA w polskim systemie opieki zdrowotnej.

Jak na wprowadzeniu HB-HTA skorzysta pacjent?

Dla pacjenta skorzystanie ze świadczeń w szpitalu, który stosuje HB-HTA, oznacza poprawę jakości i dostępności do innowacyjnych technologii medycznych, które są skuteczne i bezpieczne. Szpitale są zainteresowane efektem klinicznym (tj. zwiększeniem liczby pacjentów z prawidłową diagnozą, uniknięciem dodatkowych wizyt pacjentów i rehospitalizacyjnych) i mogą zweryfikować bezpieczeństwo kliniczne dzięki zastosowaniu metodyki HB-HTA.

Pamiętajmy, że analiza HB-HTA to także rodzaj inwestycji. Przy dobrej analizie pokaże placówce medycznej, czy określona decyzja biznesowa ma sens, zanim jeszcze szpital wyda na nią pieniądze.

Polecamy także: