Zgodność genetyczna bliźniaków jednojajowych nie musi być stuprocentowa

Długi czas panowało przekonanie, że bliźnięta jednojajowe są "genetycznym kopiami". Najnowsze badania w tym zakresie pokazują jednak co innego. Bliźnięta jednojajowe mogą różnić się na poziomie genetycznym już na wczesnym etapie rozwoju embrionu. Również czynniki środowiskowe wpływają na różnice między nimi.

Bliźnięta jednojajowe rodzą się w wyniku podziału jednej komórki jajowej zapłodnionej przez jeden plemnik. Przyczyny jej podziału nie są jednak znane. Wiadomo natomiast, że za narodziny bliźnią jednojajowych genetycznie odpowiada matka. 

Na całym świecie bliźnięta jednojajowe rodzą się statystycznie raz na 250 - 300 urodzeń, co stanowi około 0,3 - 0,4 proc. wszystkich ciąż. Zawsze mają tę samą płeć (w przeciwieństwie do bliźniąt dwujajowych), co wynika z faktu pochodzenia od jednej komórki jajowej i jednego plemnika (bliźnięta dwujajowe pochodzą z różnych komórek jajowych i różnych plemników). Zazwyczaj są do siebie bardzo podobne - szczególnie wizualnie, ale też genetycznie. Nie są jednak identyczne. 

I pomimo tego, że podobieństwo genów między bliźniętami jednojajowymi wynosi niemal 100 proc., nie wszystkie z nich mają te same geny. Jest to uwarunkowane tym, że od momentu podziału na dwa zarodki, każdy rozwija się samodzielnie. Może to doprowadzić do sytuacji, że bliźnięta będą miały inną liczbą kopii danego genu. U jednego może jakieś genu brakować, a u drugiego może on występować w zmultiplikowanej liczbie. Dlatego też bliźnięta jednojajowe nie mają takich samych linii papilarnych - ponieważ kszałtują się one w życiu płodowym.

Do występowania różnic między bliźniętami jednojajowymi przyczynia się także ekspersja genów, która zachodzi przez całe życie. Wiele czynników może wpływać na aktywowanie, jak i blokowanie genów. Proces ten nazywa się epigentyczną regulacją genów.

Wyjaśnia on powstawanie coraz większych różnic między bliźniakami jednojajowymi z wiekiem, na co z kolei wpływają warunki środowiskowe, takie jak: sposób żywienia, aktywność fizyczna, jakość powietrze w miejscu zamieszkania, warunki bytowe czy relacje międzyludzkie. 

Różnice między bliźniętami jednojajowymi zależą więc także w dużej mierze od wykorzystywania swoich uwarunkowań genetycznych. Jeśli para takiego rodzeństwa ma genetycznie uwarunkowane zdolności muzyczne i jeden bliźniak będzie się w tym kierunku rozwijał, a drugi nie, to temu drugiemu będzie trudniej w przyszłości rozwinąć tę umiejętność. 

Innym przykładem jest rozwój inteligencji i wiedzy. Naukowcy przeprowadzili badanie na bliźniakach jednojajowych, które zostały rozdzielone we wczesnym dzieciństwie i wychowywały się w rodzinach z dwóch różnych kręgów kulturowych (Korea Południowa i USA). Z przeprowadzonej analizy wynikło, że bliźniaki miały podobne osobowości, samoocenę i historię medyczną. Różnił się jednak ich iloraz inteligencji - bliźniak wychowany w Korei Południowej uzyskał wyższe wyniki pod względem percepcyjnego rozumowania i szybkości przetwarzania. 

Iloraz IQ w 80 proc. dziedziczy się, a bliźniaki najczęściej osiągają podobne wyniki w testach inteligencji. Warto jednak tutaj dodać, że domy w których wychowywały się badane bliźniaki były dosyć różne.