Utrata pracy – jak sobie z nią radzić? Porady dla osób zwolnionych

Najpierw jest zaskoczenie, potem niedowierzanie, że coś takiego mogło się nam przytrafić. Z czasem dochodzą pustka, niepewność i zamartwianie się o przyszłość. Utrata pracy jest niewątpliwie jednym z trudniejszych przeżyć w naszym życiu. Jak wesprzeć osobę, która właśnie straciła zatrudnienie? Co mówić, a jakich sformułowań unikać? Na te pytania odpowiada Małgorzata Matusiak, psycholog i psychoterapeuta z Sieci Klinik Psychologiczno-Psychiatrycznych PsychoMEDIC.pl.

Jesteśmy w szoku. Wychodzimy z biura z kartką papieru w ręce. Jest na niej napisane: „Wypowiedzenie umowy”.

Niewątpliwie bycie zwolnionym, gdy się tego kompletnie nie spodziewamy np. w wyniku restrukturyzacji w firmie czy jakiegokolwiek innego powodu, na który nie mamy wpływu, może wywołać szereg różnych emocji, z których wiele może być trudnych i przytłaczających.

Na początku pojawia się zaskoczenie, niedowierzanie, że coś takiego właśnie nam się przytrafiło. Możemy też odczuwać złość np. wobec naszego pracodawcy, sytuacji czy nawet samego siebie. Może być nam trudno zrozumieć i zaakceptować decyzję o zwolnieniu, co może prowadzić do frustracji.

Inną powszechną emocją jest niepewność i zamartwianie się co do przyszłości zawodowej i sytuacji finansowej, czy będziemy w stanie sprostać codziennym zobowiązaniom i potrzebom. Utrata pracy, szczególnie jeśli była istotną częścią naszego życia, może prowadzić do uczucia smutku i przygnębienia. Wiele osób utożsamia się ze swoją pracą, a utrata tego elementu może być bolesna emocjonalnie.

Zwolnienie może także podważyć poczucie własnej wartości i sprawić, że poczujemy się niekompetentni lub niewystarczający. Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że to zwolnienie niekoniecznie odzwierciedla naszą wartość jako pracownika.

Zaczyna się pustka. Po raz pierwszy nie zrywamy się z łóżka w poniedziałkowy poranek bo przecież nie idziemy do pracy...

Poczucie pustki, zwłaszcza w kontekście utraty pracy jest naturalną reakcją, gdyż praca często dostarcza środków do życia oraz stanowi ważny element tożsamości i codziennego rytmu. Warto pozwolić sobie na doświadczanie tych uczuć i nie oceniać ich negatywnie. Dobrym pomysłem będzie spisanie najważniejszych celów: takich „na już” i długoterminowych i zachowanie rytmu dnia, czyli ustalenie godzin pobudki, podjęcia aktywności czyli np. przygotowywania aplikacji do złożenia u potencjalnych pracodawców, rozwijanie umiejętności, ale także odpoczynek np. spacer czy bieganie. Unikanie ludzi, zamykanie się w domu to złe rozwiązania. Jeśli poczucie pustki jest przytłaczające i trwałe, nie warto zwlekać i trzeba zgłosić się po pomoc do specjalisty.

Są osoby, które tak wstydzą się tego, że straciły pracę, że udają przed bliskimi osobami, ze wszystko jest ok. Jak powiedzieć osobom z najbliższego otoczenia, rodzinie, że nie mamy pracy?

Jest to trudne zadanie, ale warto postawić na otwartość i szczerość w komunikacji. Ja doradzam taką wersję: powiedz, jak się czujesz w tej sytuacji i jak jest to trudne dla ciebie. Twoi bliscy mogą zadawać pytania dotyczące sytuacji, planów na przyszłość czy tego, jak mogą pomóc. Bądź gotowy na udzielenie im odpowiedzi w sposób spokojny. Jeśli będzie to konieczne powiedz wprost jakiego rodzaju wsparcia mogą ci udzielić. Pamiętaj, że utrata pracy nie definiuje twojej wartości. Jeśli masz już w głowie jakiś plan to opowiedz o nim. Na koniec daj też bliskim czas na oswojenie się z tą sytuacją.

„Jestem życiowym nieudacznikiem”, „Do niczego się nie nadaję”. Takie myśli pojawiają się wraz z utratą pracy.

Poczucie, że jesteśmy nieudacznikami może być bardzo trudne emocjonalnie i wpływać negatywnie na nasze samopoczucie oraz psychikę. Warto podkreślić, że takie uczucia najczęściej są subiektywne i nie odzwierciedlają rzeczywistych osiągnięć czy wartości danej osoby. Dlatego też warto na samym początku dać sobie czas, a następnie podjąć pewne kroki w celu zrozumienia tych uczuć i radzenia sobie z nimi. Zawodowe niepowodzenie jest także częścią życia, każdy z nas kiedyś zetknie się zapewne z taką sytuacją. Ważne jest, aby akceptować to niepowodzenie jako część procesu nauki i rozwoju, a nie jako oznakę totalnej porażki.

Co można doradzić osobie, która właśnie straciła pracę? Jak mądrze wspierać?

Wspieranie osoby, która właśnie straciła pracę, wymaga empatii, zrozumienia i konstruktywnego podejścia.

Wyrażaj współczucie i pokaż, że jesteś gotów słuchać, jeśli dana osoba chce się podzielić swoimi uczuciami. Daj jej możliwość wyrażenia swoich myśli i uczuć. Czasami sama możliwość opowiedzenia o tym, co czujemy może pomóc w procesie radzenia sobie z trudną sytuacją.

Unikajmy oceniania czy doradzania zbyt wcześnie. Czasem ktoś może potrzebować konkretnej pomocy, a pytanie o to pokazuje, że jesteś zaangażowany w jej dobro. Jeśli osoba jest zainteresowana, pomóż jej w poszukiwaniu nowej pracy. To może obejmować przeglądanie ofert, aktualizację CV czy udział w warsztatach dotyczących poszukiwania pracy.

Jeśli masz podobne doświadczenia, podziel się nimi. Twoje doświadczenia mogą dostarczyć innego spojrzenia na całą sytuację. Pomagaj w identyfikowaniu pozytywnych aspektów sytuacji. To może być szansa na nowe wyzwania, rozwój zawodowy czy zmianę kierunku zawodowego. Czasem trzeba drugiej osobie jasny dać sygnał: „Jestem obok ciebie”.

Czytaj też: