Polska transplantologia rośnie w siłę: rekordowe 2404 uratowane życia w 2025 roku

W 2025 roku w Polsce wykonano 2298 przeszczepień narządów, co pozwoliło uratować życie 2404 pacjentom – to rekord w historii transplantologii. Według danych Ministerstwa Zdrowia, rośnie liczba dawców i przeszczepionych narządów, a także liczba przeszczepów tkanek oka. Z okazji Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji eksperci apelują o otwarte rozmowy z bliskimi na temat dawstwa narządów.

26 stycznia obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Transplantacji, który w tym roku przypada w szczególną rocznicę - 60 lat od pierwszego udanego przeszczepienia nerki w Polsce. Celem tego dnia jest popularyzowanie wiedzy o transplantologii oraz promowanie świadomego dawstwa narządów.

Jak pokazują dane Poltransplantu, liczba przeszczepów w Polsce wyraźnie rośnie. W 2025 roku przeszczepiono 2298 narządów, które trafiły do 2254 pacjentów. Rok wcześniej wykonano 2197 transplantacji, a w 2022 roku - 1402.

Zdaniem prof. Marty Wawrzynowicz-Syczewskiej, podstawą rozwoju transplantologii jest edukacja społeczna i przełamywanie tabu związanego z przekazywaniem narządów po śmierci.

Lekarka zwraca uwagę, że w sytuacji nagłej śmierci, np. po wypadku, rozmowa o pobraniu narządów jest dla rodziny ogromnym obciążeniem emocjonalnym.

Prawo transplantacyjne w Polsce opiera się na zasadzie domniemanej zgody. Oznacza to, że jeśli dana osoba nie figuruje w rejestrze sprzeciwów, lekarze mają prawo uznać, że wyraziła zgodę na donację.

Ekspertka zaznaczyła jednocześnie, że rozmowa przeprowadzona wcześniej w rodzinie znacznie zmniejsza ryzyko sprzeciwu w dramatycznym momencie.

W 2025 roku koordynatorzy zgłosili 1021 zmarłych dawców, z czego 781 zostało zakwalifikowanych. Wykonano m.in.:

1296 przeszczepów nerek

671 przeszczepów wątroby

169 przeszczepów serca

133 przeszczepy płuc

10 przeszczepów trzustki

44 transplantacje wielonarządowe

Wśród nich 25 pacjentów otrzymało nerkę i trzustkę, a 12 - nerkę i wątrobę.

Jednym z największych wyzwań współczesnej transplantologii jest niedobór narządów. Z tego powodu lekarze coraz częściej sięgają po narządy od starszych dawców.

Jak podkreśliła, wiek dawcy nie ma dziś tak dużego znaczenia, jak sądzono jeszcze kilkanaście lat temu, co potwierdzają badania i statystyki.

Jak pokazują dane przedstawione przez MZ, w minionym roku wykonano w Polsce 2298 przeszczepień narządów od dawców zmarłych oraz 106 transplantacji od dawców żyjących, co pozwoliło uratować życie łącznie 2404 osób. Ponadto przeprowadzono 1650 przeszczepów tkanek oka, a w ramach międzynarodowej współpracy transplantacyjnej pobrano i przeszczepiono łącznie 55 narządów pobranych poza granicami kraju.

Od 2019 roku obserwuje się znaczące wzrosty w liczbie dawców i przeszczepień:

liczba dawców wzrosła o 100% w stosunku do 2020 roku

przeszczepienia nerek wzrosły o 80% w stosunku do 2021 roku

przeszczepienia wątrób zwiększyły się o 160% w stosunku do 2020 roku

liczba transplantacji płuc wzrosła o 45% w stosunku do 2020 roku

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że sukces ten jest możliwy dzięki szpitalom z potencjałem donacyjnym oraz rodzinom, które zgodziły się na przeszczepienie narządów swoich bliskich.

Po śmierci można przekazać narządy – nerki, wątrobę, serce, płuca czy trzustkę – oraz tkanki: rogówki, skórę, kości i zastawki serca, ratując życie przynajmniej sześciu osobom. Za życia możliwe jest przekazanie nerki lub fragmentu wątroby bliskim, a także anonimowe oddanie komórek krwiotwórczych szpiku lub krwi obwodowej pacjentom w całym świecie, zapewniając pełne bezpieczeństwo procedur.