ASBs a zdrowie: Czy używanie zdrowszej alternatywy jest poprawne? Badanie parasolowe pokazuje niepokojące wyniki

Do tego, że spożywanie napojów słodzonych cukrem wiąże się z negatywnymi dla zdrowia konsekwencjami, chyba nikogo nie trzeba przekonywać. Jednocześnie właśnie w tym temacie, od kilku lat, przetacza się dyskusja na temat zastępowania ich napojami sztucznie słodzonymi (ang. Artificially Sweetened Beverages) czy bezkalorycznymi.

Czy używanie określenia „zdrowsza alternatywa” jest poprawne?

Na rynku przewagę sprzedażową nadal notują napoje zawierające duże ilości cukru, co jest przede wszystkim wynikiem preferowanych walorów smakowych. Tymczasem ich spożywanie przekłada się bezpośrednio na statystyki wzrostu zachorowań na otyłość, cukrzycę, choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory i inne problemy zdrowotne.

Osoby dbające o zdrowie, żyjące z chorobami przewlekłymi często sięgają więc po napoje słodzone sztucznie (ASB) zamiast tych zawierających cukry (SSB), uważając je za zdrowszą alternatywę. Takie napoje słodzone są substytutami sacharozy m.in. sacharyną, sukralozą, neotamem, tamaryną. Są one reklamowane jako niskokaloryczne alternatywy, przyciągając uwagę prostym sloganem, że mniejsza liczba kalorii przyniesie korzystniejsze wyniki zdrowotne.

Właśnie kwestia tej „zdrowszej alternatywy” stała się przedmiotem debaty w środowisku naukowym. A w niedawno opublikowanym przeglądzie w czasopiśmie „Advances in Nutrition", badacze przedstawili interesującą analizę. Głównym celem tych działań było zweryfikowanie wiarygodności badań medycznych, nierzadko finansowanych przez przemysł odpowiedzialny za produkcję napojów sztucznie słodzonych. W końcowym rozrachunku wzięto pod uwagę 11 metaanaliz i 7 przeglądów badawczych. 

Badanie parasolowe

Badacze przyglądając się związkowi napojów ASBs z różnymi skutkami zdrowotnymi, najpierw przeprowadzili przegląd ogólny metaanaliz i przeglądów systematycznych, aby ocenić ich wiarygodność. Dane wyników badań były pobierane z Web of Science, Embase czy PubMed dla przeglądów opublikowanych do 25 maja 2022 roku. Do przeglądów systematycznych użyto metodologii opartej o narzędzie AMSTAR-2 (ang. Assessment of Multiple Systematic Reviews).

Analiza wyników pokazała, że częste i regularne spożycie takich napojów może prowadzić do zwiększonego ryzyka otyłości, nadciśnienia, cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych, wbrew obecnym przekonaniom konsumentów.

Badacze w podsumowaniu zaznaczyli jednak, że nadal nie dysponujemy jednoznacznymi badaniami udowadniającymi związek tych napojów ze śmiertelnością z powodu raka (m.in. trzustki), z powodu choroby niedokrwiennej serca, udaru, czy przewlekłej choroby nerek. Zaznaczyli jednak, że konieczne są dalsze badania pozwalające zrozumieć wpływ ASBs na nasze zdrowie.

Co do samych zmian w mikroflorze jelitowej, niektóre z analizowanych badań pokazują, że słodziki modyfikują skład mikrobiomu jelitowego, co z kolei ma wpływ na poziom cukru we krwi. W tym zakresie naukowcy potwierdzili konieczność pogłębiania obserwacji mechanizmów łączących ich ze spożyciem ASBs. Dotyczy to też niektórych sztucznych słodzików pobudzających reakcje zapalne w ścianie jelita.

Badanie parasolowe wpisuje się w krytyczne podejście do dominującego przekonania o korzyściach zdrowotnych płynących ze spożywania ASBs.

Źródło:

Diaz, C., Rezende, L. F., Sabag, A., Lee, D. H., Ferrari, G., Giovannucci, E. L., & Rey-Lopez, J. P. (2023). Artificially Sweetened Beverages and Health Outcomes: An Umbrella Review. Advances in Nutrition, 14(4), 710-717, DOI – https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.05.010, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2161831323003150