Psychiatra sądowy: Ośrodek w Gostyninie to nie szpital, nie więzienie – to prawny absurd

Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD) w Gostyninie nie spełnia swojej funkcji – uważa prof. Janusz Heitzman, jeden z czołowych ekspertów w dziedzinie psychiatrii sądowej. Jak mówi, placówka ma leczyć to, czego wyleczyć się nie da, a wszystko odbywa się w oparciu o ustawę, którą od początku nazywa niekonstytucyjną. – Ta ustawa narusza podstawowe zasady prawne – mówi prof. Heitzman w rozmowie z PAP. – Przetrzymywanie ludzi po odbyciu kary więzienia, na podstawie prawdopodobieństwa, że mogą znowu popełnić przestępstwo, to działanie sprzeczne z konstytucją.

Ośrodek w Gostyninie i jego filia w Czersku to miejsca, gdzie trafiają osoby skazane za poważne przestępstwa – głównie na tle seksualnym – które po odbyciu kary nadal są uznawane za potencjalnie niebezpieczne. Decyzję o skierowaniu do KOZZD podejmuje m.in. dyrektor więzienia, a następnie sąd, opierając się często na opinii dwóch psychiatrów. Zdaniem prof. Heitzmana to niewystarczające i ryzykowne.

Formalnie KOZZD to placówka lecznicza podlegająca Ministerstwu Zdrowia, a nie więzieniu. Ale jak podkreśla prof. Heitzman, to konstrukcja prawna, która nie działa ani na korzyść pacjentów, ani systemu.

Pacjenci ośrodka skarżą się na fatalne warunki – przepełnione, wieloosobowe sale, piętrowe łóżka i brak prywatności. W ubiegłym tygodniu kilkunastu z nich rozpoczęło protest głodowy.

Ekspert podkreśla, że rozwiązaniem nie jest zmiana kierownictwa ośrodka, a kompleksowa reforma ustawy z 2013 roku. Obecne przepisy pozwalają na bezterminowe przetrzymywanie w KOZZD bez mechanizmów realnej weryfikacji.

Zwraca również uwagę, że do KOZZD trafiają również osoby z poważnymi chorobami psychicznymi, które powinny być leczone w specjalistycznych szpitalach psychiatrycznych, a nie w miejscu izolacji.

Pobyt jednego pacjenta w KOZZD kosztuje podatników blisko 2,5 tys. zł dziennie. Obecnie w ośrodku przebywa ok. 140 osób, a zatrudnionych jest niemal 400 pracowników.

Co więcej, mimo rosnącej liczby pacjentów, nie planuje się rozbudowy ośrodka. Problemy lokalowe są coraz poważniejsze, a prawo nie pozwala na proste przeniesienie pacjentów do innych jednostek, nawet jeśli byłyby bardziej odpowiednie.

Zdaniem profesora, przyczyną braku zmian jest obawa polityków przed reakcją opinii publicznej.

Prof. Heitzman podkreśla, że ustawa powstała jako odpowiedź na kończące się kary dla najgroźniejszych przestępców, w czasach gdy nie było jeszcze kary dożywocia. Dziś jednak wymaga głębokiej rewizji.