Wyroby do podgrzewania tytoniu - szkodliwość i przyczyny popularności wśród młodzieży. Apel o wprowadzenie zakazu aromatów.

Fundacja To Się Leczy, wspierająca na co dzień pacjentów z rakiem płuca oraz z chorobami kardiologicznymi, wystosowała specjalny apel do Izabeli Leszczyny. Chodzi o jak najszybsze wdrożenie w życie unijnej dyrektywy zakazującej sprzedaży smakowych nowoczesnych wyrobów tytoniowych do podgrzewania. W ciągu czterech ostatnich lat liczba Polaków deklarujących palenie papierosów niepokojąco wzrosła. Palaczami jest blisko osiem milionów osób w naszym kraju. Umieralność na nowotwory płuc - chorobę występującą głównie u palaczy tytoniu, pozostaje w Polsce na jednym z najwyższych poziomów na świecie – alarmują społecznicy. Czy apel pomoże? Pytamy Marka Kustosza, prezesa Fundacji To Się Leczy.

Smakowe wyroby tytoniowe do podgrzewania. Co to właściwie jest? Zapewne są rodzice czy opiekunowie, którzy nie mają pojęcia, co znajduje się w składzie takich produktów i dlaczego mogą być one tak szkodliwe np. dla nastolatka.

Wyroby do podgrzewania tytoniu (tzw. podgrzewacze tytoniu) to urządzenie elektroniczne, w którym dochodzi do pogrzania wkładu z papierosem (tytoniem), w wyniku czego dochodzi do uwolnienia pary z nikotyną. Tytoń jest w nich podgrzewany do temperatury ok. 300°C. Podczas spalania tradycyjnego papierosa, temperatura dochodzi nawet do 950°C. Wiele badań wskazuje, że para z podgrzewacza zawiera mniej substancji toksycznych i kancerogennych w porównaniu z dymem papierosowym, jednak trzeba podkreślić, że nadal jest to produkt szkodliwy dla zdrowia, a w trakcie palenia dochodzi do wdychania pewnej ilości toksycznych substancji. Jest to produkt wyłącznie dla dorosłych.

"Przygoda" z paleniem często zaczyna się właśnie od wyrobów aromatyzowanych, w tym w formie podgrzewaczy tytoniu. Dlaczego bardzo młodzi ludzie, a czasem jeszcze dzieci sięgają po takie wynalazki? To moda, chęć zaimponowania rówieśnikom czy coś więcej?

To, co zakazane i zarezerwowane tylko dla dorosłych od zawsze przyciągało i przyciąga uwagę młodych. Pewnie każdy z nas zna to z autopsji. Jest to w pewnym stopniu element dorastania. Oczywiście zagadnienie jest bardziej złożone, a przyczyn sięgania przez młodzież po wyroby nikotynowe, w tym podgrzewacze tytoniu, jest więcej. To między innymi presja rówieśnicza i potrzeba zdobycia akceptacji wśród znajomych, pojawia się także ciekawość i chęć eksperymentowania, zwłaszcza jeśli inni dookoła sięgają po takie wyroby. Pamiętajmy jednak, że wzorce zachowania dzieci wynoszą także z domu, wpływ środowiska rodzinnego jest nie do przecenienia. Dzieci często wychowują się w domach, gdzie rodzice i inni członkowie rodziny, palą regularnie, przez co mogą być bardziej skłonne do naśladowania tych zachowań. Ponadto, kampanie marketingowe podgrzewaczy tytoniu trafiają w gusta młodych konsumentów poprzez atrakcyjne opakowania, różnorodne smaki oraz obecność w mediach społecznościowych. Takie strategie reklamowe tym bardziej zwiększają atrakcyjność tych produktów. Myślę też, że młodzi ludzie nie są w pełni świadomi lub nie myślą jeszcze w tym wieku o długoterminowych konsekwencjach zdrowotnych związanych z paleniem i używaniem produktów tytoniowych. Brakuje świadomości skutków zdrowotnych ich używania takich jak uzależnienie, nowotwory, choroby serca i inne. Wyroby tytoniowe to nie są produkty dla dzieci i młodzieży, nie powinny trafiać w ich ręce, nie powinny być łatwo dostępne, a ich sprzedaż pozostawiana bez kontroli. Ponadto trzeba sobie zdawać sprawę, że rozpoczęcie "przygody" np. z podgrzewaczem tytoniu, może być furtką do rozpoczęcia palenia tradycyjnych papierosów.

Dlaczego zdecydowaliście się na apel do Izabeli Leszczyny? Co konkretnie należy zrobić niezwłocznie?

Trzeba sobie jasno powiedzieć, że aromatyzowane wyroby do podgrzewania, mające przyjemny zapach i smak w porównaniu do tradycyjnych papierosów, które młodzi ludzie uznają za odpychające, mogą wydawać się mniej szkodliwe, co obniża poczucie ryzyka związanego z paleniem i zachęca do ich wypróbowania. Kuszące dla młodych są też ciekawe opakowania, wybór kolorów oraz etui. Aromaty w tradycyjnych papierosach są już zakazane od dłuższego czasu i nikogo to nie dziwi, a do wdrożenia zakazu ich stosowania w podgrzewaczach tytoniu zobowiązała państwa członkowskie dyrektywa unijna 2022/2100. Polska jako jedyny kraj w UE nie wdrożyła jej do tej pory. Dlatego z zadowoleniem przyjęliśmy wiadomość o przygotowaniu przez ministerstwo projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, który pozwoli na wdrożenia zakazu aromatów. Kierując nasz apel do pani Izabeli Leszczyny chcieliśmy pokazać, że strona społeczna dostrzega aktualny problem i popiera procedowanie tej ustawy bez zbędnej zwłoki. Na co dzień pomagamy i edukujemy pacjentów z chorobami cywilizacyjnymi, w tym z rakiem płuca, z których większość to byli i aktualni palacze tytoniu. Co roku realizujemy też badania opinii wśród pacjentów na temat problemu palenia, skali uzależnienia i potrzebnego wsparcia. Niekorzystne wzory palenia tytoniu w Polsce doprowadziły do epidemii chorób cywilizacyjnych i pogorszenia się stanu zdrowia społeczeństwa. Umieralność na nowotwory płuca, chorobę występującą prawie wyłącznie u palaczy tytoniu, jest w Polsce na jednym z najwyższych poziomów na świecie. W konsekwencji co najmniej 70 000 osób umiera co roku z powodu chorób odtytoniowych, takich jak nowotwory, choroby układu krążenia czy choroby układu oddechowego. Większości z nich można zapobiec lub znacznie zmniejszyć ryzyko ich rozwoju, dzięki wyeliminowaniu palenia tytoniu. Należy chronić zdrowie obywateli, szczególnie osób niepełnoletnich, a wszelkie działania zmierzające do uniknięcia lub odroczenia inicjacji tytoniowej i zmniejszenia atrakcyjności wyrobów tytoniowych dla osób młodych oraz tych, które jeszcze nie rozpoczęły palenia, należy traktować priorytetowo. Dzięki takim rozwiązaniom, będzie można uchronić tysiące osób przez groźnym nałogiem i jego jeszcze groźniejszymi konsekwencjami dla zdrowia. Głęboko liczymy, że projekt zakazu aromatów w podgrzewanych wyrobach tytoniowych trafi pod obrady Sejmu. Jego sprawne procedowanie daje szanse na uchwalenie tych rozwiązań jeszcze przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego 2024/2025. Cel, który powinien przyświecać tego typu działaniom, to ograniczenie kontaktów dzieci i młodzieży z używkami tytoniowymi, ochrona przed długotrwałym uzależnieniem i związanymi z nim problemami zdrowotnymi.

Podgrzewacze tytoniu – fakty, ryzyko i regulacje

Czy podgrzewacze tytoniu są zdrowsze od papierosów?

Podgrzewacze nagrzewają tytoń do ok. 300°C, podczas gdy papierosy spalają się w temperaturze do 950°C. Dzięki temu para z podgrzewaczy zawiera mniej toksycznych i rakotwórczych substancji niż dym papierosowy.

Jednak nadal są szkodliwe – zawierają nikotynę i toksyny, które uzależniają i zwiększają ryzyko chorób serca, nowotworów czy układu oddechowego.

Jaki jest najlepszy podgrzewacz tytoniu?

Na rynku dostępnych jest kilka marek (np. IQOS, Glo, Ploom). Wybór zależy od preferencji użytkownika, designu, dostępności wkładów i ceny.

Z punktu widzenia zdrowotnego żaden podgrzewacz nie jest bezpieczny, bo każdy wytwarza szkodliwe aerozole.

Czy podgrzewacze tytoniu zostaną wycofane z rynku?

Nie ma planów całkowitego wycofania, ale w Polsce ma zostać wdrożona unijna dyrektywa 2022/2100, która wprowadza zakaz aromatów smakowych w podgrzewaczach tytoniu.

Celem jest ograniczenie atrakcyjności tych produktów dla młodzieży.

Ile teraz kosztuje IQOS?

Cena zależy od modelu i promocji producenta. Obecnie urządzenie kosztuje zwykle ok. 200–400 zł, a wkłady dodatkowo ok. 17–19 zł za paczkę.

Dlaczego młodzież sięga po podgrzewacze tytoniu?

• moda i chęć zaimponowania,
• presja rówieśnicza,
• ciekawość i reklamy w social mediach,
• atrakcyjne opakowania i smaki,
• wzorce z domu (rodzice palący).

Czy aromaty w podgrzewaczach są zakazane?

Jeszcze nie w Polsce. W tradycyjnych papierosach aromaty są zakazane od dawna, ale Polska jako jedyny kraj UE nie wdrożyła jeszcze zakazu w podgrzewaczach.

Ile osób umiera rocznie z powodu palenia tytoniu w Polsce?

Co najmniej 70 000 osób rocznie – głównie na raka płuca, choroby serca i układu oddechowego.

Dlaczego Fundacja To Się Leczy apeluje o zakaz aromatów?

Bo aromaty obniżają poczucie ryzyka i zachęcają młodzież do używania podgrzewaczy. Organizacja podkreśla, że zakaz aromatów pomoże chronić dzieci i młodzież przed uzależnieniem.