Poprawka Senatu do noweli o państwowych instytutach badawczych

Zwiększenie wpływu ministrów na wybór i odwoływanie władz państwowych instytutów badawczych zakłada nowelizacja, którą Senat w czwartkowym głosowaniu przyjął z jedną poprawką.

Za przyjęciem nowelizacji ustawy o instytutach badawczych z poprawką głosowało 57 senatorów, przeciw było 26, żaden nie wstrzymał się od głosu. Ustawa wróci do Sejmu. Przyjęta poprawka nieco inaczej formułuje przepis pozwalający wyznaczyć inną osobę pełniącą obowiązki dyrektora PIB.

Projekt nowelizacji ustawy o instytutach badawczych został przygotowany przez grupę posłów PiS. Nowelizacja daje ministrom większą swobodę w wyborze dyrekcji podległych im państwowych instytutów badawczych (PIB). W Polsce istnieje 115 instytutów badawczych, z czego 17 nosi miano państwowych.

Jan Żaryn (PiS) zaznaczył, że w zasadzie głównym celem nowelizacji jest wzmocnienie nadzoru nad instytutami badawczymi przez ministrów nadzorujących. Przypomniał, że na początku w Sejmie ustawa obejmowała wszystkie instytuty badawcze, ale w wyniku poprawek ograniczono zakres nowelizacji do PIB.

Piotr Wach (PO) ocenił, że jest to głównie "ustawa kadrowa służąca do wymiany dyrektorów instytutów tam, gdzie minister będzie chciał tego dokonać". Złożył też wniosek o odrzucenie ustawy.

Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Leszek Sirko zauważył, że nowela dotyczy państwowych instytutów badawczych. "Są to instytuty, które realizują szczególnie ważne zadania dla planowania i realizacji polityki państwa. Mało tego - otrzymują na ich realizację specjalne dotacje z budżetu państwa" - dodał.

"Uważamy, że należy wzmocnić kontrolę nad tymi instytutami" - podkreślił. "W tym momencie w zasadzie nie ma żadnych mechanizmów, które pozwalają ministrowi nadzorującemu wyegzekwować działalność instytutu zgodnie z intencjami ministerstwa" - ocenił senator.

Nowelizacja zakłada, że minister nadzorujący powołuje na dyrektora państwowego instytutu badawczego jedną z osób przedstawionych przez komisję konkursową. Dotychczas minister nie miał większego wyboru - powoływał na dyrektora zwycięzcę konkursu. Jednocześnie przewidziano, że minister nadzorujący może nie powołać dyrektora, gdy żaden z kandydatów przedstawionych przez komisję nie daje "rękojmi" należytej realizacji zadań instytutu.

Nowela zmienia też przepisy dotyczące możliwości odwołania dyrektora PIB, a także sytuacji, kiedy konkursu na dyrektora nie uda się rozstrzygnąć. Wtedy minister nadzorujący będzie miał możliwość wyboru osoby pełniącej obowiązki dyrektora nie tylko spośród zastępców dyrektora, ale również spośród pracowników instytutu, spełniających pewne wymogi.

Minister będzie miał też udział w powoływaniu zastępców dyrektora państwowego instytutu badawczego. Obecna ustawa nie daje mu możliwości wpływu na obsadę tych stanowisk. Projekt noweli zakłada też, że minister nadzorujący będzie mógł odwołać dyrektora PIB, jeśli instytut będzie nieprawidłowo wykonywał określone w statucie zadania.

Zmiany dotyczą też rad naukowych państwowych instytutów badawczych. Zgodnie z nowelą połowę składu takiej rady stanowić mają pracownicy naukowi i badawczo-techniczni danego instytutu, a połowę - osoby niebędące pracownikami tej instytucji (którzy wcześniej mogli stanowić 30-50 proc. składu). Przewodniczący rady naukowej PIB wybierany będzie spośród tej ostatniej grupy - osób niezatrudnionych w instytucie.

Źródło: PAP - Nauka w Polsce